Op 10 oktober j.l verzocht de Argentijnse rechter Galeano de Chileense autoriteiten tot uitlevering van Pinochet vanwege vermeende betrokkenheid van de ex-dictator bij de moord op generaal Prats en zijn vrouw in Argentinie in 1974. Prats was opperbevelhebber van de Chileense strijdkrachten tijdens de regering Allende en woonde in ballingschap in Buenos Aires toen hij werd vermoord. Twee dochters Prats hebben enige maanden geleden in Argentinië een proces gevoerd om de dood van hun ouders op te helderen. Bij dit proces werd oud-agent van de DINA (de geheime politie onder de dictatuur), Arancibia Clavel, veroordeeld en werden tevens belastende verklaringen tegen Pinochet afgelegd door enkele van de direct betrokkenen. In dit geval verplichten de verdragen tussen Chili en Argentinië de Chileense staat tot uitlevering van Pinochet, tenzij deze in Chili zelf wordt berecht.

Rechter Guzmán, die het proces van inmiddels ruim 200 aanklachten tegen Pinochet in Chili leidt, stelde Pinochet op 5 december in staat van beschuldiging wegens zijn vermoedelijke betrokkenheid bij de moorden op burgers die bij de zogenaamde ‘Karavaan Des Doods’ in oktober 1973 omkwamen. Guzmán stelde Pinochet eveneens onder huisarrest . Volgens de rechter is het aannemelijk dat Pinochet, als opperbevelhebber, persoonlijk opdracht had gegeven tot deze moorden.

Zoals te verwachten was, heeft het huisarrest van Pinochet bij de Chileense strijdkrachten woede opgewekt. Opperbevelhebbers en politie eisten van de regering dat de ‘Nationale Veiligheidsraad’ (COSENA) - een organisme waarin, naast de President, de president van het Hooggerechtshof en enkele ministers, alsook de opperbevelhebbers van de verschillende takken van de strijdkrachten, zitting hebben - bijeengeroepen zou worden. De COSENA werd gecreëerd met de grondwet van Pinochet van1980 en kan bijeengeroepen worden wanneer de nationale veiligheid in het geding is of de institutie’s van het land bedreigd worden. Volgens de grondwet hebben de opperbevelhebbers van de strijdkrachtren ook de bevoegdheid deze raad bijeen te roepen, zelfs tegen de mening van de President in. Hoewel President Lagos van mening was, dat er onvoldoende argumenten waren om de raad bijeen te roepen, besloot hij dit uiteindelijk toch te doen om verdere escalatie van het conflict met de militairen te voorkomen. Om zijn aanvakleijke terughoudendheid niet helemaal te ontkrachten, besloot hij dat de COSENA pas bijeen zou komen na de beslissing van het Hooggerechtshof over de in beschuldiging stelling van Pinochet. Daarmee zou dan geen ongeoorloofde druk op justitie worden uitgeoefend.

Tijdens de vergadering van de COSENA stelde de commandant van de luchtmacht, gesteund door andere bevelhebbers, dat de amnestiewet van Pinochet toegepast diende te worden ‘zoals was bedoeld bij de totstandkoming’, nl. om plegers van misdaden tegen de menselijkheid amnestie te verlenen, eens en voor altijd, zonder verder onderzoek. Maar de Chileense rechterlijke macht bepaalt dat misdaden eerst moeten worden onderzocht, de feiten opgehelderd en de plegers in staat van beschuldiging gesteld voordat een amnestiewet toegepast kan worden.Om korte metten te maken met deze interpretatie, die deuren opende voor talrijke processen tegen militairen, stelden de militairen dat de regering een wetsvoorstel moest indienen waarin duidelijk wordt aangegeven wat het bereik van de wet is.

In zijn reactie zei de president dat het niet zijn taak was zich in te laten met de interpretaties van de wetten - dat gaat alleen de rechterlijke macht aan. De voorzitter van de Senaat van zijn kant gaf aan dat wanneer de discussie binnen het parlement gevoerd zou gaan worden, de militairen rekening moesten houden met de mogelijkheid dat zich een parlementaire meerderheid zou gaan aftekenen die voor de afschaffing van de amnestiewet zou zijn.

Onderwijl dienden de advocaten van Pinochet een zogenaamd ‘verzoek tot bescherming’ in bij het Hof van Beroep om daarmee de in beschuldiging stelling en het huisarrest van Pinochet ongedaan te maken. Dit verzoek werd op grond van enkele procedurefouten van rechter Guzmán geaccepteerd, Pinochet had eerst een voorlopig verhoor moeten ondergaan, voorafgegaan door een psychisch en neurologisch onderzoek . De verdediging van Pinochet verzette zich aanvankelijk tegen dit onderzoek, maar werd daarin door de rechtbank in het ongelijk gesteld. Resultaat van het onderzoek, dat uiteindelijk van 11 tot 13 januari plaats vond, was dat Pinochet ‘licht tot middelmatig dement’ werd bevonden.

Op het moment van het verschijnen van dit bulletin is het nog niet duidelijk wat rechter Guzmán met de gegevens van de artsen zal doen, gezien het feit dat Piochet’s vermogen tot nadenken en abstraheren door de aandoeningen niet zijn aangetast. In verband hiermee noemen de aanklagers gevallen van processen waarbij beschuldigden met vergelijkbare symptomen toch berecht zijn.

Inmiddels ziet het er naar uit dat de regering Lagos het op een akkoordje met de militairen wil laten aankomen om een eind te maken aan de confrontaties over het berechten van militairen. Bij deze mogelijke overeenkomst speelt de kerk een fundamentele rol als promotor van de bemiddelende instantie onder het motto "Gerechtigheid met Mededogen".

Dit akkoord zou inhouden:

• Dat de militairen informatie verstrekken over het lot van een groot deel van burgers die tijdens de dictatuur zijn vermist, en publiekelijk spijt betuigen over de schending van de rechten van de mens.

• Pas wanneer bekend is wat er met de vermisten is gebeurd kan justitie de amnestiewet toepassen. Dit zou inhouden dat de misdaden merendeels ongestraft blijven.

Het zal duidelijk zijn dat zo’n akkoord voor de slachtoffers en mensenrechtenorganisaties onaanvaardbaar is, want feitelijk zou dit de definitieve consolidatie van de straffeloosheid in Chili betekenen. Bovendien zou zo’n akkoord tegen de door Chili ondertekende internationale verdragen ingaan, omdat volgens deze verdragen geen amnestie kan worden verleend aan plegers van misdaden tegen de menselijkheid

President Lagos gaf aan dat de familieleden van de slachtoffers die in het onderzoeksverslag bij naam genoemd worden officieel en persoonlijk op de hoogte zouden worden gesteld. Het waren lange uren vol onzekerheid, waarin we eens te meer opnieuw beleefden wat deze 27 jaar strijd om onze geliefden terug te vinden, om de volledige waarheid te achterhalen en gerechtigheid te verkrijgen voor ons heeft betekend.

De informatie die door het leger is verstrekt, is ontoereikend, te algemeen en in een aantal gevallen tegenstrijdig. Opnieuw stellen we vast dat gedwongen verdwijning niet allen een misdaad tegen de menselijkheid is, maar ook een voortdurende marteling voor de familieleden.

TE ALGEMEEN

Er is slechts een lijst verstrekt met de naam, de politieke partij, de datum van aanhouding en overlijden, de aard (Vermiste Gevangene of Geëxecuteerde), de streek en de plaats waar zich de stoffelijke resten zouden bevinden.

Van de 200 gevallen die in het verslag worden genoemd zouden er 42 overeen komen met politieke geëxecuteerden, aan wiens familieleden een overlijdensakte en in een aantal gevallen ook de stoffelijke resten werden overgedragen. Ter rechtvaardiging van de moord en van de schending van mensenrechten, werd de familieleden indertijd meegedeeld dat de betrokkenen voor de krijgsraad waren geweest en vervolgens geëxecuteerd terwijl een aantal anderen op de vlucht waren gedood. Verder worden er op de lijst 20 vermiste gevangenen genoemd, waarvan men zegt de identiteit niet te kennen, terwijl de overige 138 gevallen voorkomen in het register van vermiste gevangenen van onze Vereniging.

De militairen zeggen dat zij 151 van de vermiste gevangenen in zee hebben gegooid of in rivieren of meren van ons land. Maar aangezien in het verslag geen namen worden genoemd van de verantwoordelijken of medeverantwoordelijken voor de weloverwogen actie om de lichamen van onze familieleden te laten verdwijnen, kan deze informatie niet geverifieerd en derhalve niet geaccepteerd worden, omdat dit soort informatie niet bijdraagt aan de opheldering van de waarheid waar we al deze jaren voor gevochten hebben. Slechts in enkele gevallen zou het mogelijk kunnen zijn de resten van de vermiste gevangenen terug te vinden, omdat de militairen in een annex bij het verslag de coördinaten en de kaarten bekend hebben gemakt van de plaatsen waar ze hen clandestien zouden hebben begraven.

ONTOEREIKEND

In het verslag wordt niet vermeld welk onderdeel van de Strijdkrachten of van de Politie of welke veiligheidsdienst verantwoordelijk zijn voor de aanhouding en dood. Evenmin worden de namen genoemd, ons zo welbekend, van de schuldigen aan de aanhouding, marteling en dood van onze familieleden. Ook wordt iedere informatie achterwege gelaten over de periode tussen het moment van aanhouding en het moment waarop ze werden vermoord. Iedereen weet dat wanneer iemand werd aangehouden hij of zij aan lange ondervragingen werd onderworpen, waarbij uiteenlopende martelingen werden toegepast die in veel gevallen de dood van de arrestanten tot gevolg hadden. Door deze informatie weg te laten proberen Strijdkrachten en Politie te ontkennen dat zij onder de dictatuur de mensenrechten van alle politiek gevangenen hebben geschonden. Bovendien proberen ze op deze manier de gerechtigheid te ontlopen zodat hun misdaden ongestraft blijven.

In het verslag worden geen gevallen van verdwijningen in de periode tussen 1974 en 1977 gemeld, toen de Nationale Veiligheidsdienst DINA een systematische en geraffineerde politiek van gedwongen verdwijningen toepaste, met uitzondering van 6 gevallen die door de legerleiding worden erkend en die de DINA heeft gearresteerd en heeft laten verdwijnen. Voor ons tont dit eens te meer aan dat de Strijdkrachten en de Politie over alle informatie over de vermiste gevangenen beschikken en dat zij onder de dictatuur op gezamenlijke en gecoördineerde wijze opereerden.

Niet alleen is de informatie ontoereikend en schamel, maar bovendien is ze strijdig met de informatie die de familieleden en de verschillende commissies voor de mensenrechten hebben ingezameld en met de informatie uit de gerechtelijke processen zoals dat over Pisagua, de Karavaan van de Dood en dat van de Calle Conferencia. Veel van die gevallen komen met veel meer antecedenten voor in het Rapport Rettig.

TEGENSTRIJDIG

Ook is de informatie incorrect, wat we bijvoorbeeld zien aan het geval van een arrestant in de stad Calama, wiens stoffelijke resten enige jaren geleden werden teruggevonden in een massagraf en aan zijn familie werden overgedragen, terwijl in het rapport van het leger wordt beweerd dat hij in zee zou zijn gegooid.

Een ander geval is dat van een vrouwelijke vermiste gevangene, die ten tijde van haar aanhouding acht en een halve maand in verwachting was. In het rapport staat dat zij werd aangehouden op 20 juni 1975 en op de 25-e van diezelfde maand in zee werd gegooid. De mensenrechtenadvocaat die haar geval behandelt beschikt echter over antecedenten dat zij in juli 1975 nog leefde. Volgens de getuigenis van een medegevangene zou de vrouw, Michelle, op 2 juli naar het hospitaal van de Luchtmacht zijn overgebracht om haar kind ter wereld te brengen.

De informatie die het leger in het annex bij het rapport geeft over de coördinaten van de plaats waar de 6 vermiste gevangen van Cuesta Barriga begraven zouden zijn blijkt na opgravingen ter plaatse niet te kloppen.

WAARHEID EN GERECHTIGHEID

Voor het eerst wordt door Leger en Politie impliciet toegegeven dat er schendingen van de mensenrechten zijn begaan. Wij zullen er voor blijven vechten dat de amnestiewet niet wordt toegepast en uiteindelijk zal worden ingetrokken opdat alle personen en instellingen die verantwoordelijk of medeverantwoordelijk waren berecht zullen worden en de straf krijgen die ze verdienen. Leger, Politie en Veiligheidsdiensten zijn verantwoordelijk voor misdaden tegen de menselijkheid, waar geen amnestie of verjaring voor bestaat zoals onlangs nog is vastgesteld in de uitspraak waarmee het Hooggerechtshof Pinochet zijn immuniteit ontnam, in andere belangrijke uitspraken van het Hof van Beroep en in Internationale Verdragen.

Alle informatie die Leger en Politie hebben verstrekt is door President Lagos doorgezonden naar de rechterlijke macht, die nu de plicht heeft het waarheidsgehalte van ervan vast te stellen. Dit is het historische moment waarop de rechtbanken zich in de Chileense samenleving kunnen rehabiliteren, want jarenlang ontzegden zij ons gerechtigheid en onthielden zij de slachtoffers van de onderdrukking hun gerechtelijke bescherming.

Op 16 januari j.l. verklaarde de Minister Secretaris van de Regering, C. Huepe, dat de mogelijkheid onderzocht wordt om een wetsontwerp in te dienen dat het achterhouden van informatie strafbaar stelt. Tegelijkertijd wordt ook het idee van de ‘gerechtigheid met mededogen’ geanalyseerd, dat voorstelt de straf te verlagen van de schuldigen die meewerken aan het terugvinden van de resten van de vermiste gevangenen. Een aberratie en een nieuwe verkrachting van de menselijke waardigheid Op geen enkel moment heeft mededogen gegolden toen de politieke gevangene werden gemarteld, geen mededogen en geen medelijden toen zij werden geëxecuteerd. Wie had er mededogen met de zwangere gevangen vrouwen? De Familieleden van de Vermiste Gevangenen en van de Geëxecuteerden, de Chileense samenleving, de democratie eisen Waarheid en Gerechtigheid.

Flor en Clary Salazar, familieleden van vermiste gevangenen

Na een gevangenschap van één jaar en drie maanden kreeg Marcela voorwaardelijke vrijheid. Vervolgens deed het militaire gerechtshof er 10 jaar over om deze civiele zaak te berechten. In september 1999 viel het vonnis: 20 jaar en 2 dagen. Sindsdien verblijft zij in het streng bewaakte ziekenhuis "Lucio Cordova" waar ze overigens geen medische behandeling ontvangt. Volgens een officiele verklaring van het Nationaal College van Medici te Chili bestaat er geen mogelijkheid tot behandeling in Chili. Omdat behandeling noodzakelijk is heeft het Medische College er bij de rechters op aangedrongen haar vrij te laten zodat ze in het buitenland behandeld kan worden.

Onlangs is er door de Chileense katholieke kerk bij de regering op aangedrongen om ongeneeslijk zieken vrij te laten. In het geval van Marcela wordt zij alleen vrij gelaten als ze uitgewezen wordt en door een ander land toegelaten. Met het doel haar door Nederland te laten opnemen is er een comite opgericht: Redt het leven van Marcela Rodríguez. Op dit moment houdt het comite zich bezig met de juridische procedures.

De juridische afdeling van Amnesty Nederland wacht nu op goedkeuring van het hoofdkantoor in Londen om Marcela de hoogste status van politieke gevangene te geven. Alleen met die status kan Amnesty Nederland bij de regering aankloppen.

Hopelijk zal deze actie er uiteindelijk toe leiden dat alle politieke gevangenen vrij komen. In het volgende bolletin zullen wij over de verdere ontwikkelingen berichten.

Voor diegenen die meer informatie willen kunnen documentatie opvragen bij het comité.

Gegevens: Comité "Redt het leven van Marcela Rodriguez"
Voorzitter: Alexandra Indaco
Albert Cuypstraat 63 III
1072 CM Amsterdam
tel: 020-7787699 / 06-10599799
mail: Marcela_libre@hotmail.com

Argentinië: 

Op dit moment zit in Mexico Ricardo Miquel Cavallo gevangen, die beschuldigd wordt van marteling, genocide en terrorisme tijdens de militaire dictatuur in Argentinië. De Spaanse justitie vraagt zijn uitlevering aan Spanje om hem aldaar te berechten. Binnen enkele dagen moet de Minister van Buitenlandse Zaken van Mexico een besluit nemen. Om de eis tot uitlevering kracht bij te zetten, kunt u zich wenden tot:
http://www.laneta.apc.org/cavalloentrerejas
email: argenmex@laneta.apc.org
alsurdelsur@wanadoo.es