Steun de campagne van de Comité tegen Straffeloosheid in Chile !
Giro 3168  t.n.v. Pinochet naar de rechtbank, te Amsterdam

Gelijk hebben maar niet gelijk krijgen
Artikel van LA Chispa nr. 268
April 2000

Jan de Kievid

Het Comité tegen de Straffeloosheid in Chili is teleurgesteld over de houding van de Nederlandse regering en boos en verdrietig dat Engeland Pinochet heeft laten gaan. Maar de arrestatie heeft in Chili wel iets veranderd. Terwijl voorheen berechting van Pinochet in Chili uitgesloten was, is het nu misschien mogelijk geworden.

Een paar dagen na de vrijlating van Pinochet op 2 maart blikken in het Latijns-Amerika Centrum in Amsterdam de al vele jaren hier verblijvende Chilenen P. Eppelín en B. Alarcón terug op het werk van het Nederlandse Comité tegen de Straffeloosheid in Chili. Eppelín "Meteen na de arrestatie van Pinochet op 16 oktober 1998 waren er veel verschillende initiatieven en acties, die soms langs elkaar heen werkten. Om tot een betere coördinatie te komen, heb ik begin januari 1999 een aantal mensen uitgenodigd om een nieuw comité op te richten, waarvan alleen personen lid zouden zijn, geen organisaties. Meer dan een jaar lang is de kerngroep van zestien-zeventien mensen - Chilenen en een paar Nederlanders - wekelijks bijeen gekomen. We hebben verschillende demonstraties, manifestaties, picket-lines, stille herdenkingen en discussiefora georganiseerd. We hebben vaak een paar honderd mensen op de been gekregen. Ook zijn we naar Londen gegaan. Meteen na de vrijlating van Pinochet hebben demonstranten zich vastgeketend aan het hek van het Britse consulaat in Amsterdam."

Alarcón: "We wilden vooral politieke druk uitoefenen om te zorgen dat Pinochet inderdaad zou worden uitgeleverd en berecht. Via contacten met Nederlandse kamerleden van vooral linkse partijen hebben we vragen aan de regering gesteld. We wilden dat de Nederlandse regering aan de Engelse regering het dringende verzoek over zou brengen om de juridische weg te respecteren en niet om politieke redenen in te grijpen in het proces. Maar de antwoorden van de Nederlandse regering waren altijd weinigzeggend, heel formeel."

"Niet opportuun"

Toen minister Straw op 11 januari van dit jaar aangekondigde dat hij van plan was Pinochet op medische gronden vrij te laten, richtte het comité zich rechtstreeks tot premier Kok. In een brief verzocht het comité aan Kok om zijn collega Blair te vragen om een zorgvuldiger afhandeling van deze zaak, omdat Pinochet anders ten onrechte vrij zou kunnen komen. Kok antwoordde dat hij geen enkele twijfel had aan de zorgvuldigheid van de procedure betreffende de eventuele vrijlating op medische gronden. Daarom achtte hij interventie bij de Britse regering "niet opportuun."

Eppelín: "Die houding is teleurstellend, heel zwak, niet betrokken. De Nederlandse regering is altijd kritisch geweest tegen de dictatuur, maar betoont zich nu niet meer solidair. Wij denken dat de Nederlandse regering het idee heeft dat Chili weer een bijna volledige democratie is en dat men de Chileense regering, die ijverde voor vrijlating van Pinochet, niet wilde afvallen omdat daarin ook geestverwante sociaal-democraten zitten." Alarcón denkt dat ook "internationale afspraken een grote rol hebben gespeeld. De Chileense christen-democratische regeringspartij heeft nauwe banden met de Partido Popular van premier Aznar in Spanje, en de Chileense sociaal-democraten met Labour van Tony Blair. Zo zal men andere zusterpartijen hebben gevraagd zich er niet mee te bemoeien. Typerend is ook dat Kok zijn antwoord besluit met de opmerking dat de kans dat Pinochet berecht zal worden groter is als in maart de sociaal-democraat Ricardo Lagos aantreedt als president."

Is met de vrijlating van Pinochet het werk van het comité nu mislukt en ten einde? Zeker niet, stellen de twee Chilenen: "We hebben veel contacten gelegd met sociale organisaties in Nederland. Ook zijn de contacten versterkt met Engeland, Spanje en Chili, bijvoorbeeld met de Spaanse advocaat Joan Garcés, een van de initiatiefnemers van het proces, de Chileense advocate Fabiola Letelier en de organisatie van familieleden van vermisten in Chili. We hebben het laatste half jaar veel informatie gegeven aan allerlei organisaties en universiteiten."

Eppelín: "Natuurlijk heeft de vrijlating ons een gevoel van teleurstelling, verdriet en machteloosheid bezorgd. Je hebt wel gelijk, maar je krijgt het niet. Een politiek besluit heeft het internationaal recht opzij gezet. Je hoort nu vaak dat het hele proces - met de uitspraak dat ex-staatshoofden elders kunnen worden vervolgd - een enorme vooruitgang betekent voor het internationaal recht. Dat is wel zo, maar voor ons is het bitter dat Pinochet toch mooi is ontkomen. Maar in Chili is er intussen wel wat veranderd. Pinochet is niet meer onaantastbaar. Er is nu meer kans dan ooit tevoren op berechting in Chili, onder andere omdat Chili erg beducht is voor een internationaal negatief imago en omdat de rechters nu meer bereid en in staat zijn om iets te doen. Berechting zou dus kunnen plaatsvinden, behalve als het - net zoals in Europa - wordt gestopt door interventie van de politiek."

Het comité wil doorgaan, met name om mensenrechtenorganisaties in Chili en advocaten te ondersteunen. Misschien wil het comité ook mensen uit andere Latijns-Amerikaanse landen erbij betrekken, zoals Argentijnen en Bolivianen. Binnenkort organiseert het comité een Benefietfeest ter ondersteuning van rechtszaken in Chili.

Informatie van het comité: www.noticias.nl/11sept.
Geïnteresseerden kunnen zich opgeven voor de mailinglist met actuele informatie over Chili: noticias@xs4all.nl