Steun de campagne van de Comité tegen Straffeloosheid in Chile !
Giro 3168  t.n.v. Pinochet naar de rechtbank, te Amsterdam

Geen pardon voor generaal Pinochet

De Volkskrant 14 januari 2000 (Forum)

In een villa in de luxe Londense buitenwijk Virginia Waters scharrelt een oude zieke man, een halve wereldbol verwijderd van alles wat hem lief is, eenzaam rond. Vertwijfeld grijpt hij naar zijn ooit zo stramme, nu echter pijnlijke, versleten rug, kreunt zachtjes als zijn oudemannenkwaal hem het urineren tot een hel maakt en sloft dan voorzichtig terug naar een gemakkelijke stoel om zijn toch al zwakke hart niet overmatig te belasten.

Zo ziet ongeveer het beeld er uit dat de regering van Chili de Britse Minister Straw moet hebben voorgelegd in een uiterste poging het hart van deze nazaat van de tirannieke Scrooge te vermurwen en 'De Engelse Patiënt' toe te staan veilig terug te keren in de schoot van zijn diepbedroefde vaderland. Naar zich nu laat aanzien met succes heeft de de centrumlinkse Chileense regering ‘humanitaire redenen’ aan gevoerd in een onverdraaglijke laatste poging uitlevering van ex-dictator Pinochet aan de Spaanse rechter te voorkomen. Een rechter die hem aan de tand wil voelen voor extreem onhumanitair gedrag. Voor de gewelddadige dood van duizenden politieke opposanten, de gedwongen verdwijning van evenzovele anderen, de marteling van zeker 200.000. Geen van deze doden, vermisten, gemartelden kregen de kans ter verzachting van hun lot humanitaire gronden aan te voeren. Niet de mannen met oudemannenkwalen of minder leeftijdsgebonden ziekten, niet de jonge, zwangere vrouwen die overgeleverd werden aan de grillen van zijn beulen, niet de vele jonge mensen die, gezond van lijf en leden, slechts aan een menselijke toekomst wilden werken. Uitgerekend de man die het onrecht in zijn land geinstitutionaliseerd heeft, die zichzelf boven iedere wet verheven achtte en er voor gezorgd heeft dat geen enkele rechter in zijn land hem ooit voor zijn wandaden ter verantwoording zou kunnen, zelfs zou durven roepen, uitgerekend deze man vraagt nu om mededogen om op die manier de internationale rechter te ontlopen.

Onverdraaglijk, schreven we hierboven. Om meerdere redenen onverdraaglijk. Op de eerste plaats omdat voor niemand, en zeker voor de slachtoffers of hun nabestaanden niet begrijpelijk en aannemelijk te maken valt dat iemand die tijdens zijn leven de mensenrechten zó aan zijn militaire laars gelapt heeft en door wiens toedoen de burgerlijke rechter in zijn land niet in de mogelijkheid verkeert hem op zijn daden aan te spreken, dat uitgerekend zo iemand zich aan het internationale gerecht zou kunnen onttrekken, dat daar op basis van internationale overeenkomsten en conventies jurisdictie over heeft. Want wat dan zou blij ken is dat niet alleen in eigen land maar wereldwijd er twee soorten rechtsorde bestaan, één voor degenen aan wie alles gepermitteerd is, tot de wreedste misdaden toe en één voor de gewone stervelingen, die aan de willekeur van de eersten onderworpen zijn. Dat is namelijk de essentie van de 'straffeloosheid', de sanctionering van rechtsongelijkheid tussen mensen.

Onverdraaglijk zou de vrijlating van Pinochet ook zijn, omdat daarmee de moeizame maar onmiskenbare vorderingen, die zich sinds WO II op het terrein van de Internationale Mensenrechten hebben voorgedaan, een forse tegenslag moeten incasseren. Algemeen werd de arrestatie van Pinochet op 16 oktober 1998 in Londen als een hoogtepunt gezien voor de mensenrechten aan het einde van de twintigste eeuw. Universele jurisdictie bestond weliswaar allang, maar nu zou eindelijk kunnen blijken dat die ook geldt voor gekozen of zelfbenoemde (ex-) regeringsverantwoordelijken. Vrijlating van de ex-dictator aan het begin van de nieuwe eeuw zou ervan getuigen, dat de gemaakte vorderingen voomamelijk schone schijn zijn geweest. Dat als regeringen de door hen getekende en door hun parlementen geratificeerde overeenkomsten en verdragen op het gebied van het mensenrecht in de praktijk moeten brengen, blijkt dat het een politiek spel en geen emst is geweest. Dat er dan ook serieuze vraagtekens geplaatst moeten worden bij het besluit te komen tot een Intemationaal Strafhof, dat juist de bedoeling heeft die intemationale afspraken en conventies van een uitvoeringsinstrumentarium te voorzien.

Onverdraaglijk zou de vrijlating van de niets en niemand ontziende ex-generaal tenslotte zijn, omdat in weerwil van de beweringen van de zittende Chileense regering de democratie van Chili, maar uiteindelijk de democratie wereldwijd, niet kan gedijen als misdaden uit het verleden niet worden bestraft, als er geen opheldering komt over wat er in het verleden gebeurd is, als een heldere en eerlijke rechtsgang niet garandeert, dat de willekeur niet elk moment opnieuw toe kan slaan. Geen samenleving kan zich democratisch ontplooien zolang de onzekerheid uit het verleden het heden beheerst. Het is onverdraaglijk voor altijd te moeten leven met de schaamte, uit angst voor wie zich verheven achten boven de wet, niet opgetreden te hebben tegen schandelijk onrecht.

Om deze en veel andere humanitaire redenen mag er geen humanitair pardon zijn voor Pinochet.

Peter Gelauff
Comité tegen de Straffeloosheid in Chili, Nederland