Interview met regisseur Alexis dos Santos – IFFR (8)
Glue is de eerste speelfilm van de 31-jarige Argentijnse regisseur Alexis dos Santos en brengt het proces van volwassenwording in beeld. Geen origineel thema, maar gelukkig wel een originele vorm, setting en invulling van het verhaal. De leegte van Patagonië, een 16-jarige jongen, een bus lijm, een vriend en vriendin, ruziënde ouders en punk muziek… Bovendien een bescheiden budget en minder dan vier weken om te draaien. De minimale ingrediënten die zorgen voor een maximale ervaring. Hoe kreeg Dos Santos het voor elkaar? Noticias sprak met hem.
Opgegroeid op het Argentijnse platteland, in een winderig plaatsje in Patagonië, weet Alexis dos Santos als geen ander wat verveling is. Maar juist die leegte lijkt zijn creativiteit naar boven te hebben gehaald. Alexis studeerde vier jaar lang architectuur en toneel in Buenos Aires en besloot zich uiteindelijk toe te leggen op film maken. Een tijdje volgde hij onderwijs op de Filmschool in Buenos Aires, maar verhuisde toen naar Barcelona voor een opleiding scenarioschrijven. Hij maakte de korte film Meteoritos, waarmee hij een plaatsing won op de National Film and Television School in Londen. Daar volgde hij een driejarige opleiding tot fictie regisseur en maakte vier korte films: en Sand. Glue is zijn eerste speelfilm en kwam tot stand met steun van het Hubert Bals Fonds van het IFFR. Vorige week vond de wereldpremière plaats van deze film, die ook nog eens was genomineerd voor een Tiger Award. Tijdens het filmfestival sprak Noticias met Alexis dos Santos over de totstandkoming van zijn debuut.
Hoe is je film ontvangen?
’Ik heb alleen maar positieve feedback gehad, maar misschien doen mensen dat uit beleefdheid..haha… Nou ja, misschien was hij wat lang. Maar verder vinden mensen hem gewoon mooi.’
Je film werd door critici al bestempeld als ‘instant classic’. Wat vind je daarvan?
‘O, dat heb ik helemaal niet gehoord. ‘Instant classic’ klinkt goed..haha. Ik wilde een film maken over adolescentie, over hoe ik mijn tienerjaren heb meegemaakt. Alhoewel er veel films over tieners zijn gemaakt, had ik mijn verhaal nog niet langs zien komen. Niets wat leek op mijn ervaringen. Ik probeerde een rauwe, bijna smerige weergave te maken - zoals ik me mijn jeugd herinner. Niet komisch of opgepoetst.’
Hoe ontstond het idee voor deze film?
‘Ik was bezig met een project voor een korte film in Londen, maar omdat de financiering niet van de grond kwam, bleef ik verder schrijven. Het heette Glue en was de scène die nu in de film zit, waarin de jongens naar Neuquen gaan voor het weekend. Het werd vanzelf een lang verhaal. Alles, van begin tot eind, stond op papier. Maar de dingen veranderden, werden gevoed door de dingen om ons heen, door de acteurs en hun tienerlevens.’
Waarom heb je het verhaal gesitueerd in het dorp waar je opgroeide?
‘Alles dat ik in mijn hoofd had, was gerelateerd aan die plek. Het is heel typisch: een soort woestijnachtig landschap, diep blauwe lucht, ongelooflijke wolken, wind. Ik verlangde altijd naar die beelden.’
In hoeverre is het autobiografisch?
‘Op de een of andere manier raken we in ons leven gewoon geïnspireerd om bepaalde dingen te schrijven. Ik was nu bezig met tieners, met mijn eigen ervaringen, en maakte er fictie van. Eigenlijk gebaseerd op werkelijke feiten, zoiets. Het is een mix van realiteit en fictie. Mijn familie was ook zo onstabiel. Ouders die bij elkaar komen, uit elkaar gaan, opnieuw bij elkaar komen, ga zo maar door. Ja… Maar ook de acteurs hadden inbreng. Zo speelden de acteurs buiten de set een keer het spelletje ‘open or closed’. De volgende dag tijdens opnames zei ik: waarom spelen jullie dat spelletje niet? En dat werd uiteindelijk het belangrijkste in die scène. Iedereen kon gewoon nieuwe dingen inbrengen, de hele tijd. Dat was inspirerend.’
Jij bent zelf toch ook acteur geweest?
‘Ja, dat is al een tijd geleden. Ik speelde in een paar korte films en was erg geïnteresseerd in wat de regisseur uitspookte, welke beslissingen hij nam, dus ineens dacht ik: dat is wel tof eigenlijk. Ik wil daar zijn, dat doen. Ik denk dat ik daardoor erg open sta voor wat anderen meebrengen binnen een project, ik verwacht dingen van mensen. Ik verwacht een soort van betrokkenheid van de acteurs.’
Hoe vind je zulke betrokken acteurs?
‘Je cast gewoon en dan neem je een risico en denkt gewoon van: nou ja, oké…Maar het is niet moeilijk om in Argentinië goede acteurs te vinden, er zijn veel getalenteerde mensen. Deze acteurs zijn professionals. De hoofdrolspeler is momenteel het veelbelovende talent in Argentinië, alleen al dit jaar speelde hij in vier films.’
Als je deze film kijkt lach je, identificeer je je misschien met de personages, eventueel herbeleef je wat zij beleven. Welk gevoel probeer je over te brengen bij de kijker?
‘Dat is te gek, zo’n spectrum aan emoties. Mensen worden geraakt door dezelfde dingen, lachen op dezelfde momenten. Dus toen we het maakten gingen we wel op zoek naar grappige dingen, gevoelige momenten, fragiele dingen, enzovoorts. Maar elke ervaring is persoonlijk, je kunt je publiek niet werkelijk sturen.’
Maakte je de film om het publiek te vermaken of om te dealen met de herinneringen van adolescentie?
‘O, dat weet ik niet. Hopelijk beide. Maar het is ook een heel lichte film, niet om emoties te sturen, niet om aan touwtjes te trekken. Het is gewoon leven.’
Ontdek je jezelf door te schrijven?
‘Ik weet niet wat ‘jezelf ontdekken’ betekent. Het is goed om te communiceren en je te uiten, verhalen te vertellen.’
Maar wat betekent verhalen schrijven voor jou?
‘Het is een manier om het leven waard te maken. Het is een manier om iets te vinden dat me de dag door helpt zonder dat het te pijnlijk is. Creativiteit vind ik belangrijk. Leven is en blijft altijd pijnlijk. Ik weet het niet, misschien ook niet. Maar dit is een manier om je bezig te houden met iets dat het volgens jou waard is.’
Welke filmmakers hebben je beïnvloed?
‘In deze film probeerde ik iets neer te zetten wat bijna zo uit vorm is als een tienerlichaam. Op een tamelijk abstracte manier proberen de beelden dat over te brengen. Ook het delen van intimiteit met die kinderen, hun privé-leven – ik wilde dat de camera dat deed.
Invloeden? Ik weet het niet. Ik dacht veel aan schrijvers waarvan ik hou, hun vertelstructuren, vrijheid. Dat probeerde ik in deze film ook tot stand te brengen. De Argentijnse schrijver Manuel Puig bijvoorbeeld. Zijn stijl heeft veel interne monologen, het overspringen van de ene personage naar de andere…hij is erg goed in het portretteren van wat zich in het hoofd afspeelt. De voice-overs in de film, tijdens de stukken met de super-8 camera, zijn geïnspireerd door hem. Ook het portretteren van kleine dorpen, moeders…’
Glue
Argentinië, 2006
Kleur, 35 mm, 115 min.
Regie: Alexis dos Santos
Te zien tijdens het Nuevo Cine Argentino Filmfestival in bioscoop Rialto te Amsterdam op:
