| Sala de Arte: Film |
terug naar index
Sala de Arte
terug naar index Film |
Opwaaiend zand
IFFR 2008 (9)
 Het is alsof de tijd stilstaat op het Braziliaanse platteland. Vervallen huizen zonder elektriciteit staan op dorre grond. In deze omgeving worstelt tienjarige Thiago met de vragen die de levensstijl van de volwassenen hem opdringen. Mutum, het regiedebuut van Sandra Kogut, overtuigt door naturel acteerwerk.
Snikkend valt Thiago, een tienjarige jongen in versleten kleren, neer op zijn bed. Zijn hondje is verdwenen. ‘Huil maar niet,’ zegt zijn jongere broertje Felipe, ‘misschien is huilen om een hond een zonde.’ Maar Thiago’s verdriet is te groot. Hij is zijn maatje kwijt. Een maatje dat hij koesterde, omdat het hem wat warmte en plezier bood in de harde wereld waarin hij leeft. Samen met zijn ouders, oma en vier jongere kinderen woont hij in de Brazilaanse sertão, het achterland, in Minas Gerais. Het lijkt alsof de tijd er heeft stilgestaan: er is geen elektriciteit, de kleren zijn tot op de draad versleten en het gezin leeft van voedsel dat het zelf verbouwt. Omringd door woud en geen andere nederzetting in zicht. Alleen een paard biedt mogelijkheid op contact met de buitenwereld.
Thiago is een gevoelig kind, dat lijdt onder de gespannen – en geregeld gewelddadige – relatie tussen zijn ouders. Zijn grote reebruine ogen kijken meelijwekkend de camera in. Hij vecht met de vragen die de levensstijl van de volwassenen hem opdringt. De vragen die hij zich stelt, zijn bijna existentialistisch. ‘Rosa, hoe weet je wanneer iets mis is?’, vraagt hij zijn tante. ‘Als je iets heel graag wil, kan je er zeker van zijn dat het mis is’, luidt haar antwoord. De dwang van het geloof is overduidelijk aanwezig, dus worstelt het jongetje met wat wel en niet hoort. Met zijn broertje Felipe probeert hij erachter te komen wat een zonde is. Hij doet zijn best om in de smaak te vallen bij zijn vader, maar zijn opvliegende karakter maakt dat vrijwel onmogelijk. Als zijn vader tegen hem roept: ‘voel je je soms beter dan ons?’ blijkt dat het kind het nooit goed zal kunnen doen. Het enige dat hij rest, is zich onzichtbaar proberen te maken en blijven gehoorzamen.
Kracht
Mutum is gebaseerd op de populaire Braziliaanse roman Campo Geral van João Guimarães Rosa, geschreven in de jaren vijftig. Regisseuse Sandra Kogut (43) liep al jaren rond met het idee om het verhaal te verfilmen, maar vroeg zich af of de omstandigheden waarin mensen toen leefden op het platteland, nog steeds gelden. Gedurende anderhalf jaar reisde ze meerdere keren af naar Minas Gerais. Ze wist het toen zeker: ze moest en zou het verhaal in beeld brengen. De ruwe omgeving, de mensen, hun levenswijze... ze zag de kracht van dit verhaal.
Kogut werkte met niet-professionele acteurs, omdat zij de personages het meest naturel en overtuigend zouden kunnen neerzetten. Op scholen in het rurale gebied zocht ze naar geschikte kinderen om in Mutum te spelen. Met een kleine groep kinderen trok ze twee weken op. Ze deden audities. ‘De niet-professionele acteurs deden alle oefeningen zonder te interpreteren: ze huilden en lachten echt, waardoor ze het een andere menselijke dimensie gaven’, vertelt Kogut. Velen van hen zijn nog nooit naar de bioscoop geweest, of hebben zelf geen televisie. Zij leven werkelijk in deze dorre omgeving, omringt door opwaaiend zand.
Opgroeien
Die dorheid en desolate eenzaamheid die karakteristiek zijn voor dit rurale gebied, komen schitterend in beeld. Wind, plotselinge regen, wilde natuur en uitgestrekte vlaktes vormen het decor voor het verhaal van een tienjarige die worstelt met het opgroeien. Het verhaal op zich is echter wat mager, niet tot in de diepte uitgewerkt, dus moet de film het vooral hebben van de beelden. Het geeft de kijker daarentegen volop de vrijheid om zaken die niet worden benoemd, zelf in te vullen. Thiago da Silva Mariz (Thiago) is een natuurtalent aan wie de film een groot deel van zijn waarde te danken heeft. De prestaties van Wallison Felipe Leal Barroso (broertje Felipe) komen hierbij in de buurt.
Dit regiedebuut van Kogut verraadt haar talent om het beste uit de acteurs naar boven te halen. De ruime tijd die ze heeft genomen om haar cast samen te stellen, levert zichtbaar kwaliteit op. Buiten de amateurs, draagt zeker ook acteur João Miguel (vader) zijn steentje bij. Hij is een van de meest succesvolle Braziliaanse acteurs van de laatste jaren: hij speelde in Cidade Baixa (2005), Cinema, Aspirinas e Urubus (2005) en O Céu de Suely (2006) en speelt tijdens het IFFR tevens de hoofdrol in Estômago. Hoewel Sandra Kogut is opgeleid tot videokunstenaar, heeft ze eerder al een korte film en een documentaire gemaakt. Dit is haar eerste langspeelfilm, die op het internationale filmfestival in Rio de Janeiro vorig jaar de Première Brazil won. Over de totstandkoming van de film spreekt ze uitvoerig in dit interview. Nu maar hopen dat er een Nederlandse filmdistributeur is die het aandurft.
Mutum
Sandra Kogut, Brazilië/Frankrijk 2007, 95 min.
do 24 jan Pathé 4, 21:30
vr 25 jan Pathé 1, 13:00
wo 30 jan Cinerama 4, 12:15
|
|
|
|
