| Sala de Arte: Literatuur |
terug naar index
Sala de Arte
terug naar index Literatuur |
Door Berber Hartman (Noticias)
| 18-12-2006 |
Het dorp van de weduwen
 Op 16 november jl. verscheen ‘Het dorp van de weduwen’, het romandebuut van de Colombiaanse schrijver James Cañón. De Nederlandse lezer heeft een wereldprimeur, want pas in januari verschijnt de originele (Engelstalige) editie. Aan het Crossing Borderfestival de eer om het debuut van Cañón te presenteren.
Op een dag in 1992, zo vertelt de roman, worden alle mannen in het Colombiaanse dorp Mariquita vermoord dan wel meegenomen door guerrillero’s. Wat overblijft is een dorp vol ontroostbare weduwen die slechts met moeite het hoofd boven water houden. Tot Rosalba Viuda de Patiño besluit dat zij verandering kan brengen in een dorp waar geen elektriciteit en stromend water is, amper te eten en waar het vuil zich opstapelt.
Wat volgt zijn de belevenissen van verschillende Mariquiteñas. We leren het verhaal kennen van de ondergang van Casa Emilia, het bordeel van het dorp, wiens eigenaresse na het vertrek van de mannen alles uit de kast haalt, om mannen uit de omtrek warm te laten lopen voor haar meisjes. Maar de meisjes uit het dorp hebben ook behoefte aan mannelijk gezelschap én hoeven daar niets voor terug. Doña Emilia sterft eenzaam en berooid op een bankje aan het dorpsplein. Of de geschiedenis van padre Rafael; de priester die besloot zich op te offeren om het voortbestaan van Mariquita te garanderen en daarom een lijst samenstelde van alle dorpsbewoonsters waarmee hij dan maar het bed moest delen. Maar Mariquita is ook het dorp van de verliefde weduwen die besluiten dat ‘liefde altijd iets moois is en nooit verkeerd kan zijn’ en daarom mannen eigenlijk niet meer nodig hebben. Wanneer padre Rafael de sleutel van de kerkklok meeneemt, verdwijnt de tijd. De vrouwen stellen daarop een kalender samen die gebaseerd is op de vrouwelijke cyclus. Als magistraat Rosalba er dan ook nog in slaagt de vrouwen ervan te overtuigen dat het beter is om alle bezit te delen, ontwikkelt Mariquita zich tot een bloeiende gemeenschap waar men leeft naar de deugden van het socialisme.
‘Het dorp van de weduwen’ is een mooi, grappig en tegelijkertijd aangrijpend geschreven debuut. Er worden belangrijke thema’s behandeld, zoals oorlog, gelijkheid tussen mannen en vrouwen, homoseksualiteit en religie, maar nooit verliest Cañón de luchtigheid die zijn boek zo prettig leesbaar maakt. Zeer zeker de moeite waard voor iedereen die een mooie roman wil lezen en zich tegelijkertijd interesseert voor het hedendaagse Latijns-Amerika. Noticias had voorafgaand aan het Crossing Borderfestival een interview met de auteur.
U heeft uw boek in het Engels geschreven en niet in het Spaans, hoewel dat uw moedertaal. Waarom?
Ik woon nu een aantal jaren in de Verenigde Staten, maar dat ik in het Engels schreef was eerst toevallig, en werd pas later echt een beslissing. Toeval omdat ik aan de Columbia University een master creatief schrijven volgde. Alle lessen en opdrachten waren natuurlijk in het Engels en daarom begon ik te schrijven in het Engels. Ik heb eerst een kort verhaal in het Spaans geschreven, maar dat lukte eigenlijk helemaal niet. Het gevoel was er gewoon niet. Toen ik in het Engels ging schrijven, bleek dat, hoewel mijn kennis van de taal nog beperkt was, het gevoel dat ik zocht er in die taal wél was. Misschien komt het omdat schrijven in een andere taal een soort barrière opwerpt. Het perspectief is anders; je wordt objectiever en bovendien bevrijdt je jezelf van een zeker sentimentalisme. Je schrijft een beetje als een outsider, en dat heeft grote voordelen.
U heeft, voor u dit boek schreef, vooral korte verhalen geschreven. ‘Het dorp van de weduwen’ wordt aangekondigd als uw eerste echte roman. Toch is dit ook meer een verzameling verhalen, die als rode draad het dorp Mariquita heeft. Bent u het ermee eens als ik zeg dat het eigenlijk een verhalenbundel is?
Ja, ik denk het wel. Ik ging niet zitten om een roman te schrijven. Ik begon met één kort verhaal; en vervolgens nog één. Toen ontstonden er allerlei personages en een dorp dat Mariquita heette. Toen ik zo een aantal verhalen had geschreven, kwam ik tot de conclusie dat ze samen een veel groter, belangrijker verhaal vertellen. Het is dus eigenlijk vanzelf een roman geworden. Een roman verteld in verhalen.
Waarom dit onderwerp?
Het idee kwam voort uit een krantenbericht over een van die dorpen waar de guerrillero’s alle mannen hadden meegenomen. Dat gebeurt regelmatig in Colombia. Toen ik dat las, vroeg ik me niet zozeer af wat er met de mannen was gebeurd, maar wat er met deze vrouwen ging gebeuren. Dit zijn vrouwen van het platteland, traditionele vrouwen die in huis werken en wiens man de baas is. Wat gaan ze doen? Geef vrouwen een mogelijkheid en zie waartoe ze allemaal in staat zijn. Misschien is dat voor jullie hier in Nederland niet zo’n belangrijk inzicht, maar in Latijns-Amerika wel.
Bent u in een van die dorpen geweest?
Ja, in de vijf jaar dat ik het boek werkte, ben ik verscheidene malen teruggekeerd naar Colombia en heb ik een paar dorpen bezocht. Het zijn kleine dorpen met slechts een paar oude mannen, verder alleen maar weduwen. Je staat op het plein en als je om je heen kijkt zie je alleen maar vrouwen, vrouwen, vrouwen. Heel vreemd...
De hoofdstukken in het boek worden gelardeerd door dagboekachtige fragmenten van zowel guerrillero’s als paramilitairen. De gruwelen die ze vertellen lijken inwisselbaar.
Ja. Het verhaal heeft twee sporen, één dat beweegt en het andere spoor dat stilstaat. De vrouwen van Mariquita komen vooruit, terwijl de mannen op dezelfde plek blijven. Dat is eigenlijk ook wat de oorlog is, een vicieuze cirkel. Ze volgen hetzelfde pad al veertig jaar, in een oorlog zonder einde. Ik wilde met het boek de situatie in Colombia onder de aandacht brengen. Ik vind dat schrijvers de plicht hebben om sociale misstanden aan de kaak te stellen. Dat geldt natuurlijk niet voor alle schrijvers, maar voor mij wel. Dat je je best doet om oplossingen te bieden, dat je mensen stimuleert om te werken voor verandering, het is het minste dat je als schrijver kunt doen.
Homoseksualiteit is een belangrijk thema in het boek. De gelukkige liefde in Mariquita is over het algemeen lesbische liefde. Wilde u een taboe doorbreken?
In het geval van de vrouwen was het ook het meest logisch. De liefde is er al; die moet alleen nog naar buiten komen. Maar ja, het gaat er ook om dat je de mogelijkheid hebt om voor jezelf te kiezen. Hier heb je die mogelijkheid. Wanneer was homoseksualiteit niet meer strafbaar in Nederland? In 1830 of zo? In Colombia zijn onderhand veel organisaties die opkomen voor de rechten van homo’s. Het feit dat erover gesproken wordt is al winst. Hoe bewerkstellig je dat het normaal wordt? Door erover te schrijven, door homoseksualiteit aanwezig te laten zijn, in literatuur, in kunst in het algemeen, in het nieuws, overal. En vaak moet je het eerst overdrijven, voordat het normaal gevonden wordt. Dat is wat er eigenlijk ook gebeurt met de Gay Pride, met de travestieten, transseksuelen, de kleding...
Het overgrote deel van de inwoners van Mariquita verliest het geloof in God. Hoe staat u tegenover religie?
Als je een traditionele gemeenschap hebt en die gemeenschap omarmt het socialisme, zoals in het boek, dan is een van de eerste dingen die je doet met de kerk breken. Als je met de kerk breekt, kun je in een richting bewegen die de kerk niet toestaat. Je mag je seksuele voorkeur zelf bepalen, je mag zelf een religie kiezen. Dat recht hebben we in Latijns-Amerika niet gehad, wat ze ook zeggen; je wordt katholiek geboren en je wordt in het katholicisme gehouden tot het einde. Van alle kanten wordt je erdoor belaagd. Sinds de Spanjaarden hier kwamen tot vandaag de dag, het is hetzelfde verhaal. Het komt er eigenlijk op neer dat ik vind dat iedereen de mogelijkheid moet hebben om te kiezen. Ervoor kunnen kiezen om ergens anders in te geloven, of om helemaal nergens in te geloven. Mijn geloof is iets individueels, het is een recht.
Het boek eindigt met een ‘tweede kans’. Ziet u zo’n kans ook in het verschiet voor Colombia? Kan het Colombiaanse volk uit de vicieuze cirkel van oorlog ontsnappen?
Ik zie geen snelle oplossing, in ieder geval niet zo lang we deze regering hebben. Ik weet dat deze regering op veel steun in het buitenland kan rekenen en ook onder de Colombianen, maar ik ben het er absoluut niet mee eens dat ze de Noord-Amerikaanse ideologie zo volgt, en bovendien ontwikkelingsgeld aan het leger besteedt. Als we niet werkelijk sociale zaken meer aandacht gaan geven dan militaire zaken, dan zullen er nooit veranderingen plaatsvinden. Colombia is een vreselijk onrechtvaardige maatschappij. Volgens mij was het paus Paulus VI die zei dat als je vrede wilt, je zult moeten vechten voor rechtvaardigheid. En daar gaat het eigenlijk om; zo lang er geen rechtvaardigheid is, zo lang mensen zo arm blijven, verplicht zijn om zich te prostitueren, te stelen, kan er geen vrede komen.
Het dorp van de weduwen
James Cañón
Prijs € 19,90
ISBN 90 290 845 6
Uit het Engels vertaald door Ernst de Boer en Ankie Klootwijk
www.jamescanon.com
|
|
|
|
