Latijns-Amerika in Beweging

Economie, Mensenrechten

vrijdag, 1 maart 2013 15:08

Bittere Suiker in Nicaragua

Deel 1: Het Eiland van de Weduwen

Rosa Esperanza is sinds zeven jaar weduwe en leeft in de gemeenschap La Isla in het Chichigalpa district in Nicaragua. “Mijn opa, ouders en broers zijn allemaal overleden als gevolg van chronisch nierfalen en op dit moment zie ik bij mijn drie zoons de symptomen van deze ziekte”. De drie zoons van Rosa zijn werkzaam bij Ingenio San Antonio, een groot agrarisch complex waar naast suiker ook ethanol en elektriciteit geproduceerd worden. Ingenio San Antonio is verantwoordelijk voor 46% van de totale suikerproductie in Nicaragua en is daarmee de grootste bron van werkgelegenheid voor het noordwesten van het land. Het complex betekent echter niet alleen werk maar ook ziekte en dood voor veel arbeiders en hun familie.

Epidemie van chronisch nierfalen

Rosa en haar familie zijn niet de enigen die gezondheidsproblemen ondervinden als gevolg van de suikerrietkap. La Isla wordt ook het ‘eiland van de weduwen’ genoemd vanwege het hoge aantal overleden suikerplantage arbeiders ten gevolge van chronisch nierfalen. In de westerse wereld komt chronisch nierfalen veel voor bij mensen die lijden aan obesitas, diabetes of een hoge bloeddruk. In La Isla en de rest van Centraal Amerika is het opvallend dat chronisch nierfalen voorkomt bij mensen die geen diabetes of een verhoogde bloeddruk hebben, maar bij wie het een gevolg lijkt te zijn van het werken op de plantages. De gevolgen van de ziekte zijn schrijnend. Sacorro Mendez-Flores uit La Isla is haar zoon en haar man aan de ziekte verloren. Haar zoon, Jose Luis Silva zag er niet ziek uit. Vijf maanden geleden heeft zij hem moeten begraven. Zijn nieren waren niet meer in staat zijn lichaam schoon te maken. “Hetzelfde is met mijn man gebeurd; ze zijn op dezelfde manier overleden”.

In de laatste tien jaar zijn alleen al in Chichigalpa, een stad met 60.000 inwoners, honderden mensen en voornamelijk mannelijke arbeiders aan chronisch nierfalen overleden. Het Amerikaanse Center for Public Integrity spreekt over een epidemie die heel Centraal Amerika treft en al meer dan 16.000 levens heeft geëist. In El Salvador en in Nicaragua is het aantal mannen dat aan chronische nierfalen overlijdt in de afgelopen twintig jaar vervijfvoudigd. Over de oorzaak van chronisch nierfalen bestaan verschillende meningen. Sommigen zijn van mening dat de ziekte door de arbeiders zelf wordt veroorzaakt omdat zij tijdens het werken op suikerriet kauwen. Anderen beweren dat de oorzaak van de epidemie in het gebruik van chemicaliën op de plantages ligt. De chemicaliën komen volgens hen in het drinkwater van de arbeiders en de gemeenschap terecht. De realiteit blijkt nog complexer.

Dodelijke combinatie

Een onderzoeksteam van de Boston Universiteit in de Verenigde Staten stelt dat één van de oorzaken de pesticiden zijn waarmee het land wordt bewerkt. Daarnaast stelt het team dat uitputtende arbeid, uitdroging en omgevingsfactoren een grote rol spelen. De langdurige blootstelling aan pesticiden besmet het grondwater, de gewassen en daarmee de voedselketen. Dit betekent dat al op jonge leeftijd de nieren van de bevolking beschadigd raken. Op het moment dat de jongens op de plantages gaan werken leidt het kauwen op suikerriet en het draaien van lange dagen in hoge temperaturen tot een verdere beschadiging van de nieren met een dodelijke afloop.

De grote aantallen arbeiders met chronisch nierfalen hebben grote sociale, economische en humanitaire gevolgen voor suikerriet gemeenschappen en de betrokken families. In het westen bestaan levensreddende behandelingen maar voor de arbeiders op de plantages betekent de diagnose veelal de dood. De epidemie treft daarmee ook de gezinnen en families van de arbeiders. De mannen die op de suikerplantages werken onderhouden met hun verdiensten hun gezin. Wanneer zij ziek worden of komen te overlijden neemt de oudste zoon de verantwoordelijk en daarmee ook het werk op de plantage over. Vervolgens lopen zij hetzelfde risico als hun vader.

Suikerconsumptie

Ondanks de toenemende kennis over het werk op suikerplantages verwerpt de suikerindustrie de suggestie dat dit de oorzaak zou zijn voor chronisch nierfalen. Volgens de werkgevers drinken de arbeiders teveel alcohol en zouden actieve vulkanen de oorzaak van de vergiftiging van de grond zijn. De woordvoerder van de suikerindustrie geeft echter ook toe dat dit niet verklaart waarom het aantal mensen dat aan chronisch nierfalen overlijdt, zo hoog is. Om die reden wordt er vanuit de suikerindustrie en door universiteiten in Nicaragua, Costa Rica en de Verenigde Staten doorlopend onderzoek gedaan naar de oorzaken. Deze ontwikkeling staat in contrast met recente investeringen vanuit de Wereldbank. Investeringen waarbij voor meer dan 100 miljoen dollar aan leningen aan onder meer plantages met zieke arbeiders is verstrekt om de productie van suiker en biogas te promoten.

Mocht uit onderzoek blijken dat er een connectie is tussen het werken op de suikerrietplantages en chronisch nierfalen dan weten de twee zonen van Juan, een 63 jarige zieke oud plantagearbeider, al hoe hun toekomst eruit ziet. Zij werken, evenals de arbeider Maximiliano Lopez bij wie de diagnose chronisch nierfalen al gesteld is, ook op de suikerplantages. Het werk in de suikerindustrie is voor het grootste deel van de bevolking de enige mogelijkheid in de regio om te werken en om in hun onderhoud te voorzien. ‘Nicaragua is één van de armste landen in Centraal Amerika en arbeiders keren zelfs na hun diagnose terug naar de plantages omdat dit het enige werk is dat ze kunnen vinden. Of zoals arbeider Lopez bitter concludeert: “Ik ben gaan werken om een leven te verdienen en in plaats daarvan verdien ik de dood”.

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.