Latijns-Amerika in Beweging

Cultuur

zaterdag, 17 januari 2015 16:39

Chico Buarque de Hollanda – Herinneringen aan Rio

Boekrecensie

David Tampere

De Braziliaanse artiest Chico Buarque de Hollanda werd onlangs zeventig. De legendarische vertolker van de Música Popular Brasileira legde zich de afgelopen jaren vooral toe op het schrijverschap. In 'Herinneringen aan Rio' duikt hij in het verleden van een adellijke familie en de voormalige hoofdstad van Brazilië. Het werd door de lezers van het Braziliaanse dagblad 'O Globo' verkozen tot beste boek van 2009. Tijd om herinneringen op te halen aan een bijzonder boek en de geboortestad van de schrijver.

In ‘Herinneringen aan Rio’ kijkt de honderdjarige Eulálio Assumpção vanuit zijn ziekbed in een anoniem openbaar ziekenhuis terug op zijn leven aan de hand van fragmentarische herinneringen. Hij fantaseert daarbij vrijuit over een nieuw begin met één van zijn dagelijkse verzorgsters. Steevast verwart hij het kille heden met een geromantiseerd verleden. Dit leidt vaak tot absurde contrasten in tijd en ruimte.


Een onmogelijke liefde

Eulálio komt uit een welgestelde adellijke familie met grote politieke invloed. Zijn vader is wapenhandelaar voor een Franse wapenfabrikant en reist veel tussen Brazilië en Europa. Het is een periode waarin Rio de Janeiro leeft op het ritme van het interbellum met Parijs als voorbeeld.

De onverwachte moord op Eulálio's vader verandert alles. Tijdens de uitvaartplechtigheid wordt hij hartstochtelijk verliefd op Matilde, de dochter van een gedeputeerde van zijn vaders politieke partij. Hij vraagt haar kort daarop ten huwelijk. Dit vormt meteen het startschot van een onmogelijke liefde voor een vrouw met een te donkere huid en gemengd bloed. De vele vooroordelen van zijn onmiddellijke omgeving beïnvloeden hun huwelijk en voeden Eulálio’s onzekerheid en jaloezie.
 

Gesloten deuren

Eulálio volgt zijn vader op als vertegenwoordiger van de Franse wapenfabrikant Le Creusot et Cie. Samen met de Franse ingenieur Dubosc aast hij op grote contracten bij de Braziliaanse overheid. Het feit dat hij niet beschikt over het charisma en de ervaring van zijn vader, en dankzij bureaucratische rompslomp en politieke spelletjes, blijven de noodzakelijke deuren echter gesloten.

Matilde verdwijnt op mysterieuze wijze en Eulálio blijft verweesd achter met hun pasgeboren dochtertje. Een leven lang tast hij in het duister omtrent haar plotselinge vertrek. Telkens verzint hij hiervoor een andere verklaring. Een ijdele poging om in het reine te komen met zijn eeuwige schuldgevoelens tegenover Matilde.

Na de beurscrash van 1929 gaat het fortuin van de familie Assumpção in rook op. Daarna leeft Eulálio hoofdzakelijk van het familievermogen van de Montenegro's, de familie van zijn moeders kant, grootgrondbezitters in de staat Minas Gerais. Generatie op generatie brokkelt zijn macht verder af en het laatste overgebleven geld belandt uiteindelijk in handen van oplichters.


Portret van een verdwenen Rio

'Herinneringen aan Rio' is een melancholisch boek dat je laat meedrijven op de golven van een haast tragikomische familiegeschiedenis. Je wandelt door het decor van een vandaag de dag onherkenbaar Rio. Het verhaal speelt zich voornamelijk af op mondaine locaties: het Zwitserse chalet aan het strand van Copacabana, de neoklassieke villa in Botafogo en het landgoed aan de voet van de bergen.

Samen met het onverschillige ziekenhuispersoneel hoor je Eulálio's verwarde monoloog aan over zijn leven in een steeds veranderend Brazilië. Vastgeroeste ideeën over klassenverschil en huidskleur, jaloezie en desastreuze beslissingen liggen aan de basis van zijn geleidelijke ondergang.

Net als Eulálio's familie wordt ook Rio de Janeiro geportretteerd als een stad in verval. Via levendige, zintuiglijke herinneringen roept Buarque een tijdsbeeld op dat in schril contrast staat met de kosmopolitische metropool van vandaag. Na de afgebroken familie-eigendommen zal ook dit Rio ooit onder de sloophamer verdwijnen wanneer Eulálio sterft.

Reageer

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <a> <em> <i> <strong> <b> <cite> <blockquote> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <h2> <h3> <h4> <hr>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.

Reacties

test

test