REDACTIONEEL Maja Haanskorf
Gidsland
Even was Uruguay in het nieuws. In maart dit jaar trad er voor het eerst een linkse regering aan. Waarschijnlijk had deze gebeurtenis geen enkele Nederlandse of Belgische krant gehaald, als Uruguay niet het zoveelste land in Zuid-Amerika was waar links aan de macht kwam. Brazilië, Argentinië, Venezuela en nu ook nog dat kleine onbekende landje, dat God mag weten waar precies ligt. Dat was wel een itempje waard.
Ook in LA Chispa nam het land geen prominente plaats in. We wisten niet veel van het land. Niemand ging er heen. Ook vroeger niet, in de jaren van solidariteit met leuzen als ‘hun strijd is onze strijd, internationale solidariteit’. Dan had je het over de Sandinistas in Nicaragua, daar werd een nieuwe wereld geschapen en daar moest je bij zijn. Of je demonstreerde tegen Pinochet in Chili of je steunde de actie van Neerlands Hoop in Bange Dagen, die wilde voorkomen dat ons nationale eftal ging voetballen in Argentinië tijdens de militaire dictatuur.
Dat ook in Uruguay in 1973 de militairen de macht grepen, zal tot veel minder mensen zijn doorgedrongen. De stadsguerrilla, de Tupamaros, was toen al bijna uitgeschakeld. In Nederland waren enkele kleine groepen actief tegen de dictatuur.
Nu heeft de bevolking van Uruguay, geheel op eigen kracht, het Frente Amplio, een breed front van linkse partijen, aan de regeringsmacht geholpen. Er is blijdschap, er is hoop en er is scepsis. Het carnaval van dit jaar had als thema ‘hoop’. Intussen is de eerste demonstratie, nota bene onder aanvoering van de bekende schrijver en het vleesgeworden linkse symbool Eduardo Galeano, al geweest. Inzet: de weigering van de regering om waterbedrijven te nationaliseren. Deze demonstratie telde nog maar een handjevol betogers, maar Bolivia laat zien wat het lot kan zijn van hardhorende presidenten. Nu moet het verlangen van de Uruguayaanse bevolking naar grootse veranderingen ook niet worden overschat. Onderminister van landbouw Agazzi zegt in een interview dat de mensen wel voor een andere regering hebben gestemd, maar niet voor een revolutie. Ze hopen dat het Frente Amplio een eind kan maken aan de werkloosheid en de economie uit het slop kan halen.
Wat dat betreft is Uruguay een land als ieder ander. Om dezelfde redenen heeft Argentinië zijn Kirchner en Brazilië zijn Lula. Makkelijk hebben ze het niet, manoeuvrerend tussen de wensen van het volk en de eisen van internationale schuldeisers.
In deze LA Chispa is er volop aandacht voor Uruguay. Niet alleen voor de regering en de politiek, maar ook voor het land en zijn bewoners. Wie zijn dat, waar houden ze van, wat zijn hun tradities, en hoe komt het dat bijna niemand erheen gaat? Wist u dat Uruguay de eerste wereldkampioen voetbal was? En wie zal zeggen of het land in 2006 niet nogmaals met die eer gaat strijken? Denk niet dat dit banaliteiten zijn. Galeano schreef niet alleen Aderlating van een continent, maar ook een boek over voetbal. Nu Nederland haar positie als ‘gidsland’ heeft verloren, of het nu over politiek of over voetbal gaat, moeten we Uruguay maar eens op de kaart zetten. Wellicht is er een nieuw gidsland geboren.
'Geen vrede zonder Aristide'
Laurent Duvillier en Kees Kodde
Militante aanhangers van ex-president van Haïti
Ruim een jaar na zijn overhaaste vertrek hangt de schaduw van ex-president Aristide van Haïti nog steeds over het land. Zijn partij Lavalas probeert terrein terug te winnen voor de aanstaande verkiezingen in november. De militanten van Lavalas, de chimères, eisen de terugkeer van Aristide uit zijn ballingsoord Zuid-Afrika. Drugs, voodoo en geweld uit de sloppenwijken van Port-au-Prince.
Voorbode van omwenteling Walter Lotens
Op 25 mei keerden veel Surinaamse kiezers zich af van de Nieuw Front-regering van president Venetiaan. Het wantrouwen in politici is groot. Er is nu een patstelling, die echter op den duur wel eens heilzaam zou kunnen zijn.
‘Waren er maar ieder jaar verkiezingen’, verzucht een inwoner van Paramaribo. Want plotseling verschijnt er asfalt op de straat en verrijzen er elektriciteitscentrales. De bevolking trapt er niet in. Ze keert zich af van de Nieuw Front –regering van president Venetiaan. De grote winnaar is Desi Bouterse met zijn NDP, al had hij op meer stemmen gerekend. Een terugkeer naar oude tijden is het niet. De uitslag lijkt eerder een voorbode te zijn van veranderingen in de Surinaamse politiek. Omdat geen enkel blok de vereiste meerderheid haalde om een president te kunnen leveren, zal er gezocht moeten worden naar een nationaal kabinet. Bovendien behaalde een bundeling van binnenlandpartijen voor het eerst zoveel zetels dat ze politiek gaat meetellen.
Uruguay special
Het grootste deel van dit nummer van LA Chispa gaat over Uruguay. Over de aspiraties van de nieuwe regering van het Frente Amplio vertelt de onderminister van landbouw Ernesto Agazzi. Tegelijk waarschuwt hij voor overspannen verwachtingen, want ‘er heeft hier geen revolutie plaatsgevonden’.
Wat weten we verder van dit op twee na kleinste land van Zuid-Amerika? Wat valt er te beleven? Wat onderscheidt Uruguay van andere landen op het continent? We gingen te rade bij Uruguayanen, die eerst diep moesten nadenken, maar vervolgens vertelden over het geweldige carnaval, het best bewaarde geheim van Zuid-Amerika. Over de muziek, de ontspannen aard van de bevolking, de opvallende scheiding van kerk en staat, die nota bene door een linkse president geweld wordt aangedaan. Over de yerba mate, die eerste levensbehoefte. Over de eindeloze stranden en uitgestrekte estancias.
Verder kunt u kennismaken met het prachtige proza van Juan Carlos Onetti, met de recent in Utrecht bekroonde filmmaker Guillermo Casanova en met zangeres Mabel González.
'We moeten een nationale ontwikkeling nastreven' Gaby Küppers en Gert Eisenbürger
Onderminister Ernesto Agazzi over landbouwbeleid
Links in Uruguay won op 31 oktober vorig jaar niet alleen de presidentsverkiezingen, maar behaalde ook de absolute meerderheid in het parlement. Bij de parlementsverkiezingen traden de partijen van het Frente Amplio zelfstandig op. Als sterkste kwam de MPP uit de bus, een linkse massabeweging waarvan de kern wordt gevormd door Tupamaros. Deze voormalige stadsguerrilla levert twee ministers aan de nieuwe regering. Het ministerie van veeteelt, landbouw en visserij komt in handen van de charismatische mede-oprichter van de Tupamaros, Pepe Mujica, die destijds de populairtse politicus van het land was. Deze zei in een interview dat zijn onderminister Ernesto Agazzi, ook Tupamaro en een eminent landbouwdeskundige, de echte minister was. Reden voor een gesprek met Agazzi.
Hoe zou u het scenario beschrijven waarin u op 1 maart 2005 als onderminister lid wordt van de nieuwe regeringsploeg?
We staan in Uruguay voor een grote politieke verandering. Voor de eerste keer sinds de onafhankelijkheid van het land in 1830 komt er een progressieve regering. Tot nu toe werd het land bestuurd door de Colorados, een traditionele partij die handelt in het belang van de oligarchie. Enkele keren werd haar heerschappij onderbroken door de Blancos, die van hetzelfde laken een pak zijn. Links als een gemeenschappelijke politieke formatie is 33 jaar oud. In zekere zin is ze te vergelijken met de Volksfronten in Europa ten tijde van het nationaal-socialisme. Alleen is ze hier pas ontstaan in de jaren zeventig, het decennium waarin de economie op een transnationaal niveau kwam. Dat vormde de basis voor een progressieve politieke alliantie van diverse sectoren, die meenden dat een regering juist prioriteit moest geven aan een nationaal project. Een regering die nee zei tegen de kapitalistische, neoliberale globalisering, die landen zoals Uruguay steeds afhankelijker maakt. Onze grondstoffen worden ingepikt en onze economieën worden zo georganiseerd dat we alleen nog consumeren wat de grote ondernemingen produceren en verkopen.
In die tijd waren hier allemaal militaire dictaturen – Chili, Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Met steun van de Verenigde Staten introduceerden die het neoliberalisme. Toen democratische regeringen de dictaturen opvolgden, zetten ze dit beleid voort. Kort gezegd werden in de jaren zeventig en tachtig in Latijns-Amerika economische en sociale conflicten ‘opgelost’ door militaire dictaturen. De erna volgende burgerregeringen hebben zeer weinig veranderd, behalve dat de politici voortaan werden gekozen. Een substantiële verandering kan pas met de nieuwe regering plaatsvinden. Het gaat erom dat wij niet langer consumenten zijn van producten en diensten uit de rijke wereld, maar dat we een nationale ontwikkeling nastreven. Dat heeft te maken met industrie, met opvoeding en scholing, met grondstoffen, met de landbouw.
Het langste carnaval ter wereld Maja Haanskorf
Trommels en satire in de straten van Montevideo
Uruguay mag dan een relatief klein land zijn, het heeft het grootste carnaval ter wereld. Liefst veertig dagen lang beheersen comparsas en murgas de hoofdstad Montevideo. Trommelaars trekken door de straten en op pleinen en in parken kun je luisteren naar gezongen en gespeelde politieke satires. “Het is een sociaal en politiek fenomeen en heeft niets met religie te maken”, vertelt Gustavo Pazos. “Het is vooral heel Uruguayaans.”
Casanova en de Uruguayaanse film Pablo Eppelin
Niemand vermoedde dat de film El viaje hacia el Mar van regisseur Guillermo Casanova de juryprijs zou winnen op het Latijns-Amerikaanse Film Festival afgelopen mei in Utrecht. Toch ging deze “kleine en eenvoudige film” met de eer strijken.
De tragedie van de immigrant Mark Weenink
Amor y dolor, Spaans voor liefde en pijn. Het zijn twee belangrijke woorden in het lied van de tango. Het lied dat de Uruguayaanse tangozangeres Mabel González vol overgave ten gehore brengt. Hoewel ze al bijna 35 jaar in Nederland woont, zingt ze op passionele wijze de liederen van haar geboortegrond. In haar woonplaats Dordrecht heeft ze haar eigen tangosalon, La Milonga de Mabel. “Een tango duurt drie minuten, daarin kun je een verhaal vertellen. Een verhaal van nostalgie, van pijn.”
Werkelijkheden van Onetti
Een vertaalster en een gefascineerde fan
Hoewel hij misschien niet door een breed publiek wordt gelezen, is de Uruguayaan Juan Carlos Onetti een van de grootste schrijvers van Latijns-Amerika. Vertaalster Mariolein Sabarte Belacortu vertaalde zijn boek La vida breve. Voor LA Chispa koos ze een fragment uit het eerste hoofdstuk, waarin de essentie van Onetti’s werk al is te vinden. Een boeiende schrijver die het een vertaler niet makkelijk maakt. Schrijver en journalist Hans Maarten van den Brink is een absolute fan van Onetti. Vanaf het eerste boek dat hij van hem las, is hij verloren. Met verve vertelt hij over zijn fascinatie
Isabel Allende schept reislustige Zorro Filip Huysegems
Velen kennen Zorro waarschijnlijk van de televisieserie die dateert uit de late jaren vijftig en die sindsdien talloze malen is heruitgezonden. Of van de film The mask of Zorro uit 1998, met Antonio
Banderas en Anthony Hopkins. Dit najaar komt er een nieuwe film aan, The legend of Zorro, en bestsellerschrijfster Isabel Allende publiceerde onlangs het boek Zorro, waarin ze de biografie van de gemaskerde held schrijft.
|
