REDACTIONEEL Mark Weenink
De muur van vrijheid
President Bush keurde onlangs een wet van het Amerikaanse Congres goed die voorziet in de bouw van een gigantisch hekwerk langs de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten. Over een lengte van duizend kilometer – een derde van de totale grens - moet het hek de miljoenen illegale immigranten uit Mexico en andere Latijns-Amerikaanse landen buiten de deur houden.
Een parallel met de Berlijnse muur lijkt zo getrokken. Deze maand is het op de kop af zeventien jaar geleden dat deze gevallen is. De muur, die deel uitmaakte van het ijzeren gordijn tussen West- en Oost-Duitsland , scheidde decennialang twee ideologische werelden. Anno 2006 autoriseert de machtigste man op aarde de bouw van een muur die de Eerste en de Derde Wereld moet scheiden.
Met het project is een bedrag van een miljard dollar gemoeid. Behalve een echte muur zal er ook een ‘virtuele’ muur zijn, in de vorm van camera’s en sensoren. Extra grenswachten zullen de patrouilles langs de grens opvoeren. Mexico heeft protest aangetekend tegen de plannen. Dit land probeert al geruime tijd tot een oplossing van de migratieproblematiek te komen met de noorderbuur. Gedacht wordt aan legalisatie en (tijdelijke) werkvergunningen voor latino immigranten. De VS willen slechts praten over grensbewaking.
Deze opstelling van de Amerikanen lijkt nu te resulteren in de bouw van een muur. Sommige experts twijfelen aan de haalbaarheid van het project en vrezen enorme budgetoverschrijdingen. De schattingen van de kostprijs lopen uiteen van bijna twee miljoen tot ruim zes miljoen dollar per kilometer (!). Ook bestaat er onenigheid over de effectiviteit van het project. De toestroom van de illegalen zal niet stoppen, maar zich verplaatsen naar gevaarlijkere routes, met meer doden tot gevolg. Nu komen er jaarlijks een onbekend aantal illegale migranten om het leven bij de tocht naar het noorden.
De Amerikaanse bevolking is verdeeld over het vraagstuk. Enerzijds zijn er de mensen die Bush steunen en vrijwillig meehelpen met het bewaken van de grens en samenwerken met de borderpatrol. Zo hebben particulieren de actie ‘Light the Borders’ gestart. Hiermee worden burgers opgeroepen om ’s avonds de grens met hun autolampen te verlichten, zodat illegalen niet langs veel gebruikte oversteekplaatsen het land binnen kunnen komen. De Mexicaanse rocklegende Santana vereeuwigde dit betreurenswaardige burgerinitiatief in een gelijknamig lied. Anderzijds zijn er ook actiegroepen die in de grensgebieden water en landkaarten met aanbevolen routes aan de illegalen geven.
Het is wrang dat een president die meent de goddelijke opdracht te hebben om ‘vrijheid en democratie’ te verspreiden in de wereld, het begrip vrijheid op deze manier invult. De VS zijn groot geworden door het najagen van de American Dream. En - dat moet gezegd worden – de VS zijn van oudsher het migrantenland bij uitstek. Daar kan fort Europa, dat nu eveneens de poorten sluit voor massa’s illegale Afrikaanse immigranten, nog wat van leren.
Hoe dan ook, de bouw van een hek strookt niet met de realiteit van alledag. De VS hebben de talloze migranten nodig voor hun economie. En feitelijk doen die niets anders dan wat Amerikanen graag zien: het najagen van een droom. Dromen staat tenslotte vrij. Maar tot hier en niet verder, moet Bush gedacht hebben.
De ideologie voorbij
Johan Biemans
Kiezers in Nicaragua hebben meer keus
Het kan spannend worden op 5 november als 3,4 miljoen stemgerechtigden hun nieuwe president en een nieuw parlement gaan kiezen. Naast de rechtse liberale PLC en het linkse sandinistische FSLN dingen nu ook twee dissidente allianties uit eigen gelederen naar de gunst van de kiezer. Die maakt zich vooral zorgen over de heersende armoede. Werk en onderwijs staan hoog op de agenda van de Nicaraguaan.
Nicaragua is een van de armste landen van Latijns-Amerika. Van de 177 landen op de Human Development Index van de Verenigde Naties uit 2005 staat Nicaragua op plaats 112. Volgens dat rapport zou 80 procent van de 5,2 miljoen inwoners rond moeten komen van twee dollar per dag en 45 procent van deze groep zou niet meer dan één dollar te verteren hebben. Op Haïti na, kent geen enkel land in Latijns-Amerika zo’n grote kloof tussen arm en rijk.
Helikopters en molotovcocktails in Oaxaca
Wim Gijsbers
Mexicaanse deelstaat is speelbal van nationale politiek
Er heerst onrust in Oaxaca. De zuidelijke deelstaat van Mexico is in de greep van een sociaal en politiek conflict. De bevolking wil af van PRI-gouverneur Ulises Ruiz. De federale regering van president Fox stuurt militairen. Een breed scala van sociale organisaties heeft zich verenigd in een volksfront. Duizenden demonstranten hebben een mars naar Mexico-Stad gehouden om hun eis kracht bij te zetten.
Wim Gijsbers doet verslag van dit regionale conflict met nationale reikwijdte.
Drie oktober. Gisteravond werd in het dorpje San Antonino de Castillo Velasco de 49-jarige Arcadio Fabían Hernández gedood door gemaskerde mannen. Hij is minstens het zevende slachtoffer van geweld, sinds op 14 juni in Oaxaca een volksopstand begon. San Antonino is een van de dertig gemeenten in deze zuidelijke Mexicaanse deelstaat waar de inwoners de autoriteiten hebben afgezet. Die hadden zich, onder leiding van gouverneur Ulises Ruiz, schuldig gemaakt aan corruptie en geweld. Volgens het, in Oaxaca erkende, indiaanse gewoonterecht zorgen vrijwillige, ongewapende veldwachters nu voor rust in de dorpjes. Tijdens een patrouille op een landweggetje werden de veldwachters, waaronder Hernández, beschoten.
De grote en de kleine schaal
Cora van den Berg
Tweedeling in Braziliaanse landbouw
Agrarische bedrijven van honderdduizend hectare, twintig oogstmachines naast elkaar in actie. Brazilië wordt steeds meer een land van grootschalige landbouw. De groeicijfers zijn spectaculair. Maar de kleinschalige familielandbouw dreigt verloren te gaan.
In Brazilië is alles groot: het land zelf, de verschillen tussen arm en rijk en de porties vlees. Ook de groei van de landbouw is indrukwekkend. Tussen 1975 en 2002 is het areaal met 40 procent toegenomen. Vooral de laatste jaren is de productie enorm gestegen. De productie van kippenvlees groeide met 250 procent, van varkensvlees met 175 procent en rundvlees met 125 procent. Voor suiker ligt de opbrengst per hectare nu boven het wereldgemiddelde. De sojaproductie is enorm toegenomen door een verschuiving van Noord-Amerika naar Zuid-Amerika. Brazilië scoorde altijd al hoog voor koffie, maar behoort nu ook tot de top drie van de wereld voor productie en export van rundvlees, kippenvlees en sojabonen.
'Wij zijn geen menselijk schild' Mark Weenink
Gesprek met een onpartijdige begeleidster in Colombia
Mensen geweldloos beschermen alleen door je aanwezigheid. Dat is de filosofie van Peace Brigades International (PBI), dat dit jaar 25 jaar bestaat. Deze internationale non-gouvernementele organisatie zendt vrijwilligers uit naar landen waar mensen en organisaties die opkomen voor vrede en mensenrechten gevaar lopen. Katja Noordam was twee jaar actief als vrijwilligster voor PBI in Colombia. “We zijn geen menselijk schild. Het idee is dat we de kogel voorkómen, door voorbereidend werk en de begeleiding zelf.”
Colombia heeft een slechte reputatie op het gebied van mensenrechten. Het gewapende conflict sleept zich al meer dan veertig jaar voort. Tegenover elkaar staan de staat - samen met illegale, rechtse paramilitairen, inmiddels op papier gedemobiliseerd - en de (linkse) guerrillagroeperingen FARC (Gewapende Strijdkrachten van Colombia) en ELN (Nationaal Bevrijdingsleger). Geen van de betrokken partijen neemt het al te nauw met de mensenrechten. In dat klimaat is het moeilijk werken voor mensenrechtenactivisten, vooral omdat de staat hun veiligheid niet kan of wil waarborgen.
'Ik ben het zat om als tweederangs Venezolaan door het leven te gaan'
Eva van Roekel
Middenklasse ziet niets in president Chávez
Venezuela staat aan de vooravond van belangrijke verkiezingen. Het zal opnieuw een spannende strijd worden tussen de voor- en tegenstanders van de linkse president Chávez. Hoewel er weer een sprankje hoop is voor de oppositie, ziet ze het tamelijk somber in. Wantrouwen en angst overheersen bij dit deel van het sterk verdeelde Venezuela. Tot nu toe is er geen kandidaat voorhanden die Chávez op 3 december weg kan stemmen.
Het begint weer te rommelen in Venezuela. Na maanden van relatieve apathie en berusting is er in de aanloop naar de presidentsverkiezingen op 3 december opnieuw een spannende tijd aangebroken. Voor de oppositie is er weer een sprankje hoop om zich te verlossen van president Hugo Chávez en zijn linksgeoriënteerde hervormingspolitiek. Leuzen zoals ‘2006 is het jaar van de verandering!’ zijn op verschillende muren in de rijkere buurten in Caracas te lezen. Chávez heeft zich na bijna acht jaar presidentschap opnieuw met veel spektakel kandidaat gesteld met de campagneslogan ‘10 miljoen stemmen’. Dat betekent dat hij mikt op meer dan 60 procent van het aantal stemgerechtigden Voor een deel van het sterk gepolariseerde Venezuela is het een positief vooruitzicht, voor het andere deel is het een regelrechte ramp. De peilingen zijn allerminst betrouwbaar. De onderzoeksbureau’s goochelen met getallen om resultaten te kunnen publiceren die gunstig zijn voor hun kant van het verhaal. Zo variëren de cijfers voor Chávez tussen 27 en 70,5 procent van de stemmen.
Alleen de grote jongens profiteren Pieternel Gruppen
Emissiehandel in Brazilië
Op de vuilnisbelt van Sao Paulo verrees drie jaar geleden de grootste op biogas gestookte energiecentrale ter wereld. Dit werd mogelijk gemaakt door het Kyotoklimaatverdrag, waarbij industrielanden emissierechten kunnen verwerven als zij broeikasgassen helpen verminderen in ontwikkelingslanden. Maar in de praktijk profiteren ‘de consultants, de grote, handige bedrijven, niet de gewone mensen.’
Een uur rijden van de Braziliaanse stad Sao Paulo storten vrachtwagens dagelijks vijfduizend ton afval op de vuilstortplaats van Bandeirantes. Er zijn hier geen scharrelende mensen, zoals je vaak op vuilnisbelten in ontwikkelingslanden ziet. Het verse afval wordt onmiddellijk bedekt met een laagje aarde, zodat bacteriën hun werk kunnen doen. Het methaangas dat zij produceren is zeer schadelijk voor het milieu,maar hier wordt het door een ondergronds buizenstelsel opgevangen en naar een immense elektriciteitscentrale aan de rand van de vuilnisbelt vervoerd. In die centrale wordt uit het gas energie opgewekt voor ongeveer 300.000 huishoudens.
'Geweld is een variant van ritueel kannibalisme' Dorien Dijkhuis
De Argentijnse auteur Carlos Balmaceda over koken
‘De eerste keer dat César Lombroso mensenvlees proefde, en dan hebben we het over het vlees van zijn eigen moeder, was hij zeven maanden oud.’ Zo begint de Argentijnse auteur Carlos Balmaceda zijn roman Kookboek voor de kannibaal. Die titel lijkt niets met Argentinië te maken te hebben. De roman lijkt een bizar en prachtig, af en toe huiveringwekkend en afschuwelijk verhaal te zijn over zinnenprikkelende en tongstrelende gerechten en generaties koks die niet alleen hun passie voor koken en hun kokstalent erven van hun voorgangers, maar ook de rampspoed die hen generatie op generatie treft. Toch gaat Kookboek voor de kannibaal over Argentinië, want onder die voile van een prachtige familietragedie gaat het even prachtige en bloedstollende verhaal van het twintigste-eeuwse Argentinië schuil.
De roman Kookboek voor de kannibaal speelt zich af tegen de achtergrond van het Almacén Buenos Aires, een wereldberoemd restaurant in Mar del Plata in Argentinië. Dit restaurant vormt het decor van de lotgevallen van verschillende generaties van de familie Lombroso-Cagliostro die er gedurende de hele twintigste eeuw de scepter zwaaien. Elke nieuwe telg in de familie erft niet allen het restaurant, de passie en het talent voor koken en het befaamde ‘Kookboek voor de Zuidelijke Zeeën’ van zijn voorganger, maar ook de rampspoed waarvan alle eerdere generaties het slachtoffer zijn geweest.
Hondenliefde in Mexico David Agren
Lawrence Gerard waadt door een zee van blaffende honden, als hij voor een bezoeker het hek voor zijn huis wil openmaken. In zijn bescheiden woning in de Mexicaanse stad Guadalajara huizen niet minder dan 95 zwerfhonden. De meeste plukte Gerard van de straat, anderen werden voor het huis achtergelaten. Ondanks dit ‘humanitair’ optreden stuit de gepensioneerde priester uit New York op steeds meer verzet van zijn buren én van het stadsbestuur. Dat wil een einde maken aan het geïmproviseerde hondenasiel. “Ik doe dit allemaal uit goede wil”, zegt Gerard op verongelijkte toon, “maar de mensen hier beginnen me te haten.”
Lawrence Gerard verhuisde veertien jaar geleden uit New York naar Guadalajara, de tweede stad van Mexico, naar eigen zeggen om aan de hete zomers en koude winters van zijn geboortestad te ontsnappen. De katholieke priester vestigde zich, net als veel Noord-Amerikaanse bejaarden, in dit deel van Mexico waar het klimaat bijna altijd aangenaam is en de huizenprijzen veel lager zijn dan in Florida of Californië. Van meet af aan begon hij onderdak aan zwerfhonden te bieden. Keuze genoeg.
Weinig Latijns-Amerikaanse documentaires Sjors van Acht
Negentiende IDFA in Amsterdam
Op het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA), dat eind november in Amsterdam van start gaat, zijn dit jaar minder Latijns-Amerikaanse producties te zien dan voorgaande jaren. Hoewel het aantal inzendingen uit de regio nagenoeg gelijk bleef, doorstonden slechts enkele de kritische blikken van de voorviewers en van IDFA-directeur Ally Derks.
Van de meer dan tweehonderd producties die eind november op het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) gaan draaien, komt slechts zo’n 5 procent uit Latijns-Amerika. Dat is weinig voor een continent waar de laatste jaren veel veranderingen plaatsvinden. IDFA-directeur Ally Derks (47) legt uit: “Dit jaar werk ik met meer voorviewers, acht in totaal. Bij hen zijn er al veel werken afgevallen. Wel ben ik redelijk coulant naar Latijns-Amerika omdat ik weet dat het anders is. Ze gebruiken andere beeldtaal, een andere manier van filmen. Het is vaak wat minder goed gemonteerd. Er zijn veel films over indianenproblematiek. Mensen die grond hebben verloren. Het is goede televisie, maar vaak net niet goed genoeg voor ons.”
Abonnee in de schijnwerper Maja Haanskorf
De 'chispa' van Idelma Cruden
Ook nieuwsgierig wie dat zijn, de lezers van LA Chispa? Op zijn minst zullen ze een binding hebben met Latijns-Amerika. Maar hoe ziet die eruit? Wanneer is de liefde voor het continent ontstaan? In deze rubriek komt steeds een abonnee van LA Chispa aan het woord. Dit keer is de beurt aan Idelma Cruden(68) uit Apeldoorn.
Natuurlijk heeft ze iets met Latijns-Amerika. Hoe kan het anders, als je geboren en getogen bent op Curaçao, je vader een Surinamer is en je moeder Venezolaanse, lacht Idelma Cruden. “Van jongs af aan kwam ik al in Venezuela. En daar heb ik voor het eerst echte armoede gezien. Op Curaçao was het leven anders. We leefden daar ook in een andere klasse, doordat mij vader als chemicus bij de Shell werkte. Ik ben tweetalig opgegroeid: met het Spaans van mijn moeder en op school spraken we Nederlands. Daarom kon ik ook in Vlaardingen mijn opleiding verpleegkunde en kraamzorg doen. Ik ben gewoon achter mijn vriendinnen aangevlogen. In die tijd ging iedereen in Nederland studeren. Mijn vader zei tegen zijn dochters: ‘Jullie leren een vak, want als je man je slaat, kun je tenminste je biezen pakken en voor jezelf zorgen.’ Hij was zelf een heel zachtaardige man, maar hij had wel gelijk. Nog steeds, ook met een partner, wil ik altijd onafhankelijk zijn.”
|
