info noticiashome




Het volgende nummer van LA Chispa
zal eind maart 2007 verschijnen

Met daarin onder meer:

REDACTIONEEL
- Vrijspraak

- Pinochet: Niet veroordeeld, wel beoordeeld

- Interviews naar aanleiding dood Pinochet

- De vergankelijke schaduw van Augusto Pinochet

REPORTAGE
- Argentijnen herschrijven hun geschiedenis

REPORTAGE
- Guatemala, tien jaar na vredesakkoorden

PORTFOLIO
-Carnaval in Oruro, Bolivia

ANALYSE
- Cuba tussen ideologie en pragmatisme

- Ingrid Betancourt geen Jeanne d'Arc

INTERVIEW
- Colombiaanse schrijver James Cañon

-Dracula in Mexico-Stad: nieuwe boeken van Carlos Fuentes

-Uitgelezen: Coelho: Als een rivier

-Platenlabel Fania- deel 2

-Index La Chispa 2006

RUBRIEKEN
- BERICHTEN UIT HET VELD- Chili

- STANDPLAATS MERA, ECUADOR- Rocky

- ABONNEE IN DE SCHIJNWERPER- Wiebke Pittlik

- 'CHISPITAS'- Redactie velt oordeel

- ECHAR CHISPAS- Venezuela

- KOKEN MET CHISPA- Sopa de caraotas negras

- COLUMN- Ernesto en Roberto

- KORT LATIJNS-AMERIKAANS

- AGENDA
Zoekt u een cadeautje met chispa?
Dan is Karma meets Inca, reisreportages uit LA Chispa (80 p.) zeker iets voor u.
De redactie van LA Chispa heeft een boekje uitgebracht met daarin de mooiste reisreportages, in tekst en foto’s, van de afgelopen vijf jaar.
> bestellen

Neem een abonnement op LA Chispa en ontvang Karma meets Inca als welkomstgeschenk.

Redactioneel   Maja Haanskorf
Vrijspraak

Voor de woelige jaren zestig was ik te jong. Maar in de zeventiger jaren was ik er helemaal bij. In hartje Rotterdam waren we links, de vriendengroep die naar undergroundmuziek luisterde, het portret van Che Guevara aan de kamermuur plakte en uit protest tegen alle vorige generaties stickies rookte en principieel tegen de dienstplicht was. Vanzelfsprekend waren we voor Allende, die in onze ogen het goede voorbeeld gaf door het kapitalisme af te zweren en in de voetsporen te treden van Che Guevara en Fidel Castro. Hoewel we de laatste eerlijk gezegd niet kenden.

Ons culturele leven bestond verder uit films als Easy Rider, de roadmovie uit de Verenigde Staten, de liederen van Bob Dylan en Joan Baez, en de gedichten van Pablo Neruda. Zijn Veinte Poemas de Amor lazen we, in vertaling, aan elkaar voor. En we luisterden naar Victor Jara, naar zijn lied ‘el derecho de vivir en paz’, het recht om in vrede te leven. Het sloot perfect aan bij onze ‘make love no war’ gevoelens. We liepen mee in de demonstratie tegen de Vietnamoorlog en brulden luidkeels ‘Jonhnson moordenaar’. Begin 1973 trokken de Verenigde Staten zich terug uit Vietnam. En zo hoorde het ook.

We wisten toen nog niet hoe snel de kentering zou komen. Een half jaar later, op 11 september 1973, greep Augusto Pinochet de macht in Chili en schoot Salvador Allende zich een kogel door het hoofd. Het was de eerste streep door de rekening in onze jonge levens. Gelukkig kwamen in 1979 in Nicaragua de sandinisten aan de macht, nadat ze dictator Somoza hadden verdreven. De verbeelding was nog niet uitgeschakeld. In eigen land liepen we op 20 november 1981 mee in de grootste demonstratie ooit, tegen de plaatsing van kruisraketten. Ruim 400 duizend mensen kwamen samen op het Museumplein in Amsterdam. In dezelfde maand vond in Utrecht een grote manifestatie plaats tegen het bewind van generaal Franco in Spanje. Joop den Uyl sprak de verzamelde demonstranten toe. Het was misschien wel de laatste keer dat Nederland massaal in actie kwam voor iets dat buiten de eigen landsgrenzen speelde.

En nu is ex-dictator Pinochet dood. Het voelt als het einde van een tijdperk. Ten langen leste is de dictatuur ten graven gedragen. Maar, zoals schrijver Ariel Dorfman stelt, de schaduw van Pinochet is nog niet verdwenen. En hoe zou dat ook kunnen? De man die verantwoordelijk is voor het ontvoeren en doden van talloze mensen, ontspringt de dans van de rechtszaal. Nooit zullen we weten of en tot welke straf hij veroordeeld zou zijn. Nooit zullen we weten wat hij gezegd zou hebben ter rechtvaardiging van zijn beleid. Ook al zou hij zijn daden verdedigd hebben als een noodzakelijke gang van zaken om het desastreuze communisme de weg af te snijden, dan nog zou hem moord en fraude ten laste worden gelegd. Of Fidel Castro nog kan rekenen op zijn uitspraak ‘La historia me absolverá’, de geschiedenis zal me vrijspreken, is de vraag. Zeker is dat Pinochet dit oordeel wel kan vergeten.


Pinochet bijgezet als grootste misdadiger van Chili    Jan de Kievid
Niet veroordeeld, wel beoordeeld

De dood van Pinochet is een testcase voor de verhoudingen in het postdictatoriale Chili. Onverwacht speelden een kleinzoon van Pinochet en van een van zijn slachtoffers daarbij hoofdrollen. Hoewel nooit formeel veroordeeld, zal Pinochet hoogstwaarschijnlijk de geschiedenis ingaan als brute dictator en moordenaar. Met de dood van Pinochet is Chili na 36 jaar weer een gewoon land geworden.

De laatste levensjaren van generaal Augusto Pinochet Ugarte zijn vreemd verlopen. Hijzelf en familieleden en aanhangers hoopten dat hij spoedig zou overlijden om als ‘redder van het vaderland’ de hemel te betreden. Tegenstanders gunden hem zelfs de gang naar de hel nog niet en zagen hem liever nog jaren leven. Het draaide allemaal om de processen tegen de oud-dictator. Sinds 1998 zijn er meer dan driehonderd aanklachten tegen hem ingediend. Eerst vooral in verband met moorden, verdwijningen en martelingen, maar later ook wegens 27 miljoen dollar aan gestolen en via steekpenningen verkregen geld, en fraude. Pinochets tegenstanders zagen hem nog graag veroordeeld, zijn aanhangers hoopten dat een snelle dood dat zou voorkomen. Toen de 91-jarige Pinochet op 10 december 2006, de dag van de mensenrechten, aan een hartaanval stierf, was zijn onschendbaarheid als oud-president al veertien keer door rechtbanken opgeheven. Hij had al herhaaldelijk huisarrest gekregen. Er liepen vier processen wegens mensenrechtenschendingen en twee wegens financiële schandalen. Juist die financiële schandalen hadden Pinochet de laatste jaren veel van zijn aanhang gekost en hem nog dieper vernederd. Zijn aanhangers hadden de moorden en verdwijningen als ‘noodzakelijk’ beschouwd, maar waren geschokt toen bleek dat hun ‘eerlijke’ leider een gewone oplichter en dief was.

Toen de dood intrad, gingen veel tegenstanders toch juichend de straat op, ook al hadden zij graag eerst een veroordeling gezien. Een groot aantal aanhangers toonde zich diepbedroefd. Wat er zou gebeuren na het overlijden van Pinochet gold al jaren als testcase voor de verhoudingen in het postdictatoriale Chili. Zou Pinochet ook na zijn dood en ruim zestien jaar na het einde van de dictatuur het land nog in zijn greep houden? En zou een angstige democratische regering een staatsbegrafenis toestaan aan de man die zich jarenlang president noemde, maar nooit in een vrije verkiezing was gekozen? Waarschijnlijk zou het tien jaar geleden, toen Pinochet nog onafzetbaar commandant van het leger was, zo zijn gegaan. Ook in maart 2000, toen Pinochet na anderhalf jaar huisarrest in Londen naar Chili terugkeerde, raakte de regering de regie volledig kwijt.


Interviews naar aanleiding dood Pinochet    Lucien Lahaye

Pablo Eppelin Ugarte - 43 jaar – gevlucht in 1973 – sinds 1990 in Nederland – redacteur Noticias.nl

“Nadat we hoorden van het overlijden van Pinochet heeft het Latijns Amerika Centrum in Amsterdam meteen een avond georganiseerd voor Chilenen en sympathisanten. De mensen kwamen zo verschillend binnen. De één juichend met de champagne in zijn handen, een ander heel timide met zijn hoofd omlaag. Ik wist zelf ook niet goed hoe ik moest reageren.

Eigenlijk is het heel onbevredigend, nu hij niet berecht is. Het is een verlies voor de democratie en de slachtoffers vinden geen genoegdoening. Pinochet heeft een brief achtergelaten waarin hij aangeeft nergens spijt van te hebben. Daar word ik verdrietig van. Aan de andere kant ben ik blij en opgelucht dat hij overleden is. Dat gevoel kwam een paar dagen na zijn dood. We zijn er zo lang mee bezig geweest. In 1999 waren we bijvoorbeeld in Londen met twee bussen demonstranten uit Nederland toen Pinochet één jaar huisarrest had. We hebben heel wat acties en demonstraties opgezet. Wellicht heeft dat zijn huisarrest bespoedigd.

Pinochet werd el tata genoemd, de opa. Hij was een vaderfiguur in een land waar katholicisme en een sterk leger belangrijke bouwstenen van de cultuur zijn. Dat verklaart grotendeels zijn populariteit. We hebben met een hele groep Chilenen en sympathisanten een brief geschreven aan de Chileense ambassadeur in Nederland. Daarin protesteren we tegen het feit dat Pinochet een militair eerbetoon krijgt bij zijn begrafenis. Dat is een klap in het gezicht van alle slachtoffers en nabestaanden van het regime. En dan was er nog het incident met de kleinzoon van Pinochet, die bij diens begrafenis de coup verdedigde en Allende afviel. Het is mooi dat huidig president Bachelet hem uit zijn legerfunctie heeft ontheven.”


De vergankelijke schaduw van Augusto Pinochet    Ariel Dorfman

Is Augusto Pinochet werkelijk gestorven? Hoewel er geen twijfel bestaat dat zijn aantoonbaar sterfelijke lichaam met zijn adem de lucht van mijn land niet meer vervuilt, vrees ik dat de dictator die jarenlang wanbestuur over Chili voerde nooit van deze aarde zal verdwijnen.

Om hem voor altijd uit te drijven was het noodzakelijk geweest dat elk van de talloze processen wegens marteling en ontvoering, wegens roof en moord, waarvoor hij in Chileense rechtbanken werd vervolgd, ten einde was gebracht. Het was noodzakelijk geweest dat Pinochet gedwongen was om de familieleden van de mannen en vrouwen die hij liet verdwijnen, een voor een recht in de ogen te kijken. Het was cruciaal geweest dat hij op een of andere minieme manier het door hem toegebrachte onherstelbare en veelvormige verdriet had verlicht. Het was noodzakelijk geweest dat hij eenzaam was gebleven in de dood in plaats van dat eenderde – medeplichtig, weerspannig en autoritair – deel van de bevolking had gehuild bij zijn afscheid en nationale rouw had geëist. Hij had alleen en koud de dood in moeten gaan, uitsluitend betreurd door zijn naaste verwanten en zijn intieme vrienden.



Dictatuur was geen oorlog 'tussen twee duivels'   Anke Welten
Argentijnen herschrijven hun geschiedenis

Sinds het aantreden van president Kirchner ziet Argentinië haar bloedige verleden voor het eerst serieus onder ogen. Tot vreugde van velen worden talloze mensen die tijdens de laatste dictatuur misdaden begingen eindelijk gestraft. Dat dit niet vanzelfsprekend is blijkt uit de reacties, bijvoorbeeld in de noordwestelijke deelstaat Tucumán.

Eind 2006, een eetkamer in een doorsnee woning in San Miguel de Tucumán, hoofdstad van de gelijknamige deelstaat in het noordoosten van Argentinië. Zodra het gezicht van president Néstor Kirchner in beeld is, zet Carlotta Fellner driftig de televisie uit. “Die hoef ik niet te zien.” De tachtigjarige weduwe, voormalig muziekdocente aan de plaatselijke universiteit, is kwaad. “Ze zeggen dat er tijdens de militaire regering dertigduizend mensen zijn verdwenen, maar het kunnen er niet meer geweest zijn dan achtduizend. En de meeste van hen zijn gewoon naar het buitenland gegaan en doken hier later op alsof er niets aan de hand was.

Eigenlijk gaat het haar niet om die getallen, zo blijkt gaandeweg het gesprek. Sinds het aantreden van Kirchner als president, in mei 2003, is er langzaam maar zeker iets radicaal veranderd in Argentinië. Voor het eerst sinds de afkondiging van twee wetten die amnestie verleenden aan militairen en anderen die waren berecht wegens hun misdaden tijdens de dictatuur, in 1989, zijn nieuwe rechtszaken gestart. De manier waarop politici en media over de jaren 1976-1983 spreken is veranderd. Wat veel Argentijnen al dachten maar niet durfden te zeggen, is nu een algemeen aanvaarde interpretatie van de recente geschiedenis geworden. Werd de periode van de dictatuur tot voor kort in schoolboekjes eufemistisch aangeduid als het ‘proces van nationale reorganisatie’ –dezelfde terminologie die de militaire machthebbers gebruikten - , nu heet het een periode waarin de staat de bevolking terroriseerde, met als doel de economische belangen van rijken en multinationale ondernemingen veilig te stellen. Het was geen ‘oorlog tussen twee duivels’, zoals steeds was beweerd, maar onderdrukking door de staat van talloze onschuldige burgers, met meer dan dertigduizend doden tot gevolg. Dat de dictatuur volgde op een periode waarin linkse verzetstrijders soms bloedige aanslagen pleegden op ondernemers, militairen en politici, mag niet langer gezien worden als een excuus.

Fellner is het daar niet mee eens. Zij gelooft in het discours dat dertig jaar lang algemeen aanvaard was. Het steekt haar dat alleen wat de militairen en hun aanhangers deden fout was en ‘links’ geen enkele blaam treft. “Ik heb de militairen nooit gesteund”, zegt ze voor de duidelijkheid, “maar ik heb wel gezien dat ‘de subversieven’ veel schade hebben aangericht en veel doden op hun geweten hebben. Terwijl de militairen opvielen omdat ze een uniform droegen, gingen ‘de subversieven’ verkleed als studenten, onderwijzers, winkeliers of zelfs priesters. Het was oorlog, de regering kon niet anders dan terugvechten.”


'Een paradijs voor misdadigers en moordenaars' Maja Haanskorf
Guatemala, tien jaar na de vredesakkoorden

Het had een vrolijke dag moeten zijn, de viering van tien jaar vrede. Op 29 december vorig jaar was het precies een decennium geleden dat er een einde kwam aan de burgeroorlog in Guatemala. Met de ondertekening van de vredesakkoorden zou er een nieuwe en vooral betere tijd voor het kleine Midden-Amerikaanse land aanbreken. De realiteit is anders. “Er worden nu jaarlijks meer mensen vermoord dan tijdens de burgeroorlog”, zegt Sergio Morales, de ombudsman voor de mensenrechten.

De landing op het vliegveld van Guatemala-Stad doet vertrouwd aan. Zoals altijd scheert het vliegtuig laag over de stad om een scherpe daling in te zetten. Zou het vliegtuigwrak nog steeds aan de rand van de landingsbaan liggen? Of is dat eindelijk opgeruimd, nu het luchthavengebouw een grondige facelift krijgt? De regering van president Oscar Berger heeft kennelijk besloten dat de entree tot het land een moderner jasje moet krijgen. Buiten staan de taxi’s, die onveranderlijk het dubbele van de officiële ritprijs vragen. Even onveranderlijk stelt de chauffeur de prijs bij, wanneer hij merkt met een insider van doen te hebben. En natuurlijk wil hij best even stoppen bij een 24-uurswinkel voor wat blikjes bier. Want wie het lef heeft in Zona 1, het oude hart van de stad, te logeren, verdient respect. Daarom ook stapt hij als eerste uit bij het hotel en belt aan. “U kunt hier niet over straat”, licht hij toe. Pas als de portier naar buiten komt en zich over passagier en bagage ontfermt, gaat de chauffeur over tot inning van de betaling. De portier knikt goedkeurend als hij het voorraadje bier ziet. “Het is er hier niet veiliger op geworden”, zegt hij. “Op dit uur kunt u beter binnenblijven.” Het is negen uur ´s avonds.

Het excessieve geweld lijkt hét probleem te zijn in Guatemala. Iedereen klaagt erover. De kranten staan bol van de geweldsdelicten: berovingen, overvallen, verdwijningen en moorden. Iedere dag wordt er wel een stadsbus overvallen. Niet zelden vindt de chauffeur de dood door een pistoolschot, terwijl de buit niet meer dan een paar dollar bedraagt. Het aantal vermoorde vrouwen is zo groot, dat er sprake is van een femicidio. En dan zijn er de maras, de jeugdbendes, die verantwoordelijk worden gehouden voor de meeste gewelddaden. “Zo´n 10 procent van de geweldsdelicten kun je aan de bendes toeschrijven”, meent ombudsman voor de mensenrechten Sergio Morales. “De andere 90 procent komt op rekening van militairen en politie en vooral van de maffia, de clandestiene bewapende groepen, die in feite de dienst uitmaken in het land. Het is een parallelle machtsstructuur.” En juist aan die parallelle macht had een eind moeten komen met de ondertekening van de vredesakkoorden tussen regering en guerrilla in december 1996. Volgens Morales worden er nu jaarlijks meer mensen vermoord dan tijdens de burgeroorlog, die het land 36 jaar lang teisterde.

Ook diverse mensenrechtengroepen en sociale bewegingen menen dat militairen een grote bijdrage leveren aan het geweld. “Er is sprake van een remilitarisering”, constateert een medewerker van CALDH, een grote mensenrechtenorganisatie. “Steeds meer militairen maken deel uit van de nationale politie. Soms zijn dat militairen die tijdens de burgeroorlog misdaden hebben begaan.”


Cuba  Kees van Kortenhof
Tussen ideologie en pragmatisme

De Cubaanse samenleving is hard toe aan verandering. Dat stellen de Afro-Cubaanse santeríapriesters in hun Brief voor het Jaar 2007. Ook Raúl Castro heeft het in zijn schaarse toespraken over de ontwikkeling en toekomst van het land. Hij lijkt de sleutel in handen te hebben om de stagnatie van de economie te doorbreken. Maar een politieke koerswijziging zit er nog niet in.

Sinds de jaren negentig kampt Cuba met een zwakke productie. In de voorgaande jaren werd dat gemaskeerd door de 500 miljoen dollar waarmee de Sovjets jaarlijks de Cubaanse economie subsidieerden. Op dit moment hebben Venezuela en China die rol gedeeltelijk overgenomen. Zo levert Venezuela dagelijks negentigduizend vaten olie in ruil voor Cubaanse artsen en onderwijzers. In 2005 leverde dit Cuba 2,9 miljard dollar op, wat neerkomt op 40 procent van de inkomsten in deviezen. In 2006 zou het al gaan om 5 miljard dollar. Het meeste geld wordt gebruikt om in het buitenland olie, voedsel en andere consumptiegoederen te kopen. Van investeringen in de nationale economie is nauwelijks sprake.


Ontluistering van de Colombiaanse Jeanne d'Arc? Peter Daerden
Franse polemiek rond Ingrid Betancourt

Ingrid Betancourt, de in februari 2002 ontvoerde Colombiaanse politica, geldt in Frankrijk als een moderne Jeanne d’Arc. Die reputatie is helemaal niet op zijn plaats, zegt de Franse journalist Jacques Thomet. Van 1999 tot 2004 was Thomet directeur van het persagentschap AFP in Colombia. Begin vorig jaar publiceerde hij in Frankrijk Ingrid Betancourt. Histoire de cœur ou raison d’État? Deze maand is het vijf jaar geleden dat Betancourt werd ontvoerd. In al die jaren is er niets veranderd en dat maakt het boek pijnlijk actueel.

De Colombiaanse politica Ingrid Betancourt is iemand die heftige emoties oproept. In 2002 werd deze presidentskandidate ontvoerd door de guerrillabeweging FARC en deze maand zit ze precies vijf jaar gevangen. Wereldwijd geniet Betancourt grote populariteit en in het bijzonder in Frankrijk, waar ze geldt als een moderne Jeanne d’Arc. Volgens de Franse journalist Jacques Thomet is die reputatie niet helemaal terecht. Thomet, die van 1999 tot 2004 directeur van het persagentschap AFP in Colombia was, publiceerde begin vorig jaar het boek Ingrid Betancourt. Histoire de cœur ou raison d’État? (Ingrid Betancourt. Geschiedenis van het hart of staatsrede?).

Thomet neemt geen blad voor de mond en in het zeer polemische boek spuit hij zijn gal over het gebrek aan kennis in Frankrijk over de situatie in Colombia. Maar er is meer: Thomet wijst op een belangenverstrengeling tussen het Franse establishment en de familie Betancourt, en de negatieve manier waarop dit de zaak van de ontvoeringen heeft beïnvloed.


Het voordeel van de buitenstaander  Mark Weenink
Schrijver James Cañon over geboorteland Colombia

Sinds zijn zesentwintigste woont en werkt de Colombiaanse schrijver James Cañón in New York. Hij was even in Amsterdam om zijn roman Het dorp van de weduwen, dat net in het Nederlands vertaald is, te presenteren. In de roman staat het fictieve Colombiaanse dorp Mariquita centraal, waar alleen vrouwen wonen. Hoewel Spaans zijn moedertaal is, schrijft Cañón in het Engels. “Ik houd van het perspectief van de buitenstaander.”

Stel je een wereld zonder mannen voor. Hoe zou die wereld eruit zien? Deze vraag heeft de Colombiaanse schrijver James Cañón (1968) als uitgangspunt genomen bij het schrijven van zijn roman 'Het dorp van de weduwen'. Zeker in een land als Colombia, waar de binnenlandse oorlog al decennialang de levens van – voornamelijk – mannen eist, is dat geen vreemde vraag.


Dracula in Mexico-Stad  Wil Pantsers
Twee nieuwe boeken van Carlos Fuentes

De gevierde Mexicaanse schrijver Carlos Fuentes was op 16 december 2006 in Nederland om op uitnodiging van NCR Handelsblad en de Universiteit Leiden de jaarlijkse Huizinga-lezing te geven. Fuentes is een gewilde spreker in Nederland: een jaar geleden gaf hij lezingen in Amsterdam en Utrecht. Het is niet vreemd dat Fuentes een graag geziene gast is in het lezingencircuit. Hij publiceert met de regelmaat van de klok nieuwe romans en verhalenbundels, maar laat zich ook niet onbetuigd als het gaat om allerlei (internationale) politieke ontwikkelingen.

Fuentes’ lezing in Leiden handelde over twee grote romantradities in de westerse literatuur: de eerste gaat terug tot Don Quichot, zo’n vierhonderd jaar geleden, waarin de verbeelding centraal staat. De tweede gaat terug tot de breuklijn die werd bewerkstelligd door de Franse Revolutie en de industriële revolutie, die bijna tweehonderd jaar geleden plaatsvond en door Fuentes metaforisch wordt aangeduid als de traditie van Waterloo. Die laatste traditie wil volgens Fuentes maatschappelijke en historische ontwikkelingen eerder weerspiegelen dan verbeelden. In zijn lezing doorliep Fuentes met zevenmijlslaarzen de literatuurgeschiedenis.

Na afloop van de lezing waren gesigneerde exemplaren van zijn laatste in het Nederlands vertaalde boek te koop, Onrustig gezelschap. In 2004 werd het Spaanse origineel gepubliceerd. In Mexico is in 2006 echter alweer een nieuw boek verschenen, getiteld 'Todas las familias felices'. Beide zijn verhalenbundels rond een centraal thema.


Salsalabel Fania  Peter Desmet
Podium voor onbekende grootheden

Fania, het wereldberoemde platenlabel van de salsa, is in de jaren zestig opgericht door Jerry Masucci. Op dit label schitterden grote namen als Willie Colón en Héctor Lavoe. Maar Fania vormde ook een podium voor onbekende artiesten die uitgroeiden tot muzikale grootheden. Een aantal platen van deze artiesten zijn opnieuw uitgebracht bij platenfirma V2.

Niet alleen de grote namen van de salsa schitterden bij het wereldberoemde platenlabel Fania, dat in de jaren zestig door Jerry Masucci is opgericht. Het Fania-label bood ook kansen aan onbekende artiesten. De redenering was dat vele kleintjes ook de moeite waren om gesteund te worden. Schier onbekend is Joe Bataan, een muzikant met Filipijnse wortels. Hij maakte heel wat albums voor Fania, waarvan de beste Saint Latin’s Day Massacre uit 1971 is. De cd biedt een aanstekelijke mix van latin, salsa en andere tropische muziekgenres en klinkt absoluut niet ouderwets. Vooral ‘Coco-E’ is een uitbundig nummer. Bataan zong zelf de Engelstalige nummers zoals ‘Ramona’ met fantastische vocalen, gecombineerd met een afro-caribisch arrangement. De Spaanse teksten liet hij over aan Eddie Torres, die vooral met ‘Para Puerto Rico me voy’ een krachtig salsanummer neerzet.


Index
La Chispa 2006

A = achtergrondartikel
B = berichten uit het veld
F = fotoreportage
Fr = fragment uit boek/poëzie/theater/strip
I = interview
In = ingezonden brief
K = de Kern
O = opinie
R = reportage
Rd = redactioneel
S = standplaats
Sw = schrijfwedstrijd
(DR) = special over Dominicaanse-Republiek
(L) = special over ‘links’ in Latijns-Amerika

Argentinië
Documentaire ‘De witte olifant’ van Indaco I – 317 – 26
Een eerlijk stukje vlees Rd – 318 – 3
Over Jorge Luis Borges I – 319 – 26
Auteur Balmaceda over koken I – 322 – 24
Pueblo Fantásmo F – 323 – 19
Biografie van Videla A – 323 – 35

Bolivia
Morales: radicaal maar niet dwaas A – 319 – 12
Charmeoffensief van Evo Morales O – 323 – 28

Brazilië
Politiegeweld in Rio de Janeiro I – 317 – 22
Brazilië in nieuw verkiezingsjaar A – 318 – 4
Bruiloft in Rio F – 318 – 15
Rogério Reis: hedendaagse fotografie F – 319 – 15
Activist Mazzarollo I – 319 – 22
Stabiliteit scoort bij presidentsverkiezingen A – 321 – 10
Twee meningen uit Brazilië I – 321 – 12
Ineke Holtwijk: Rooksignalen I – 321 – 13
Tweedeling in Braziliaanse landbouw A – 322 – 10
Emissiehandel in Brazilië R – 322 – 22
Gabeira: Braziliaanse praktische utopist A – 323 – 25

Chili
Goed nieuws uit Chili Rd – 316 – 3
Geschiedenis familie Manríquez door Gelauff Fr – 316 – 17
Bachelet: voortzetting of verandering R – 319 – 10
De leugens van Barrick Gold A – 320 – 4
De vijandige leeuw van ING in Chili A – 323 – 4
Zondagen om trots op te zijn Sw – 323 – 23 (L)
Nederlandse wapens naar Chili A – 323 – 33

Colombia
Individuele demobilisatie in Colombia A – 316 – 16
Deense filmmaker over zijn ‘Guerrilla Girl’ I – 316 – 23
Op de autosnelweg in Colombia B – 316 – 24
Uribe mag zijn karwei afmaken A – 318 – 8
Vrede, in San Josecito de Apartadó B – 318 – 6
Biografie over Pablo Escobar I – 319 – 20
Cocakoekjes bij de cocathee? I – 321 – 19
Wij zijn geen menselijk schild (PBI) I – 322 – 12

Dominicaanse Republiek
Achter de stranden heerst de slavernij I – 316 – 12
Judith Jansen over transnationale huwelijken I – 317 – 10
Meer dan een Cliché Rd – 320 – 3
Dominicaanse Republiek A – 320 – 10 (DR)
Zon, strand en steekpenningen A – 320 – 11 (DR)
De erfenis van Trujillo I – 320 – 14 (DR)
Claus steunde verzet tegen Trujillo A – 320 – 15 (DR)
Koffie en bananen A – 320 – 16 (DR)
Julia gaat op zoek naar een beter leven Fr – 320 – 19 (DR)
De sensationele Dominicaanse in Europa I – 320 – 23 (DR)
Het verhaal van Rosa Fr – 320 – 26 (DR)
Tot elkaar veroordeeld A – 320 – 28 (DR)
De santos zijn overal A – 320 – 30 (DR)
Bouwbonden in Salcedo R – 320 – 31 (DR)
Drie portretten A – 320 – 34 (DR)

Ecuador
Econoom Acosta hekelt Ecuadoraans wanbeleid I – 317 – 14
Ecuador in de klem van vrijhandel I – 317 – 16
Ecuador tussen Chávez en Bush A – 321 – 4
Wat we zien is middelmaat R – 321 – 6
Nieuwe president Correa A – 323 – 27

Guatemala
Stephan Parmentier over zware last v/h verleden I – 316 – 7
Opstand in Guatemala tegen goudmijn A – 317 – 8
Attentie buurtpreventie! B – 320 – 27

Haïti
Nieuwe president Haïti heeft vreselijke baan R – 317 – 4

Honduras
Mayabotten en GPS-systemen S – 317 – 7
Verhalen van tieners S – 318 – 9
Feria de San Pedro S – 319 – 14
Kunst tegen geweld A – 319 – 24
Homo in San Pedro Sula S – 320 – 8
Blijven is stilstaan S – 321 – 23
Corruptie in Honduras S – 323 – 8

Latijns-Amerika
Vrijheid, blijheid Rd – 317 – 3
Martin Jelsma over rationalisering drugsdebat I – 318 – 10
EU lonkt naar Latijns-Amerika A – 318 – 19
Ernesto Guevara, el Santo? In – 318 – 26
Link en zo Rd – 319 – 3
Bin Laden In – 319 – 7
Roemers van CLAT-Nederland K – 319 – 27
Vragen aan reisorganisaties K – 320 – 32 (DR)
Linkse regeringen: bedreiging of nieuwe kans Rd – 321 – 3
Fotowedstrijd SONLA F – 322 – 15
Weinig Latijns-Amerikaanse docu’s op IDFA I – 322 – 28
Terug naar de normaliteit Rd – 323 – 3
Nieuw links elan in Latijns-Amerika A – 323 – 11 (L)
Honderd jaar armzaligheid Sw – 323 – 24 (L)
Verwarrend links Sw – 323 – 24 (L)

Mexico
Mexicaanse krant in wurggreep A – 316 – 14
Teatro del Farfullero – naar Frida Kahlo Fr – 317 – 18
De Zapatisten en hun ‘Andere Campagne’ A – 318 – 13
Mexicaanse activisten in maquiladoras R – 318 – 23
Mexico naar de stembus R – 319 – 4
Alejandra Nettel F – 321 – 15
Wie regeert Mexico? I – 321 – 21
Stichting Children of Mexico A – 321 – 27
De muur van vrijheid Rd – 322 – 3
Helikopters en molotovcocktails in Oaxaca R – 322 – 8
Hondenliefde in Mexico I – 322 – 27

Nederland
Wereldmaaltijden K – 317 – 27

Nicaragua
Homoseksuelen vogelvrij A – 321 – 24
De ideologie voorbij R – 322 – 4
Oud links en nieuw populisme O – 323 – 17 (L)
Van guerrillaleider tot devoot katholiek A – 323 – 18 (L)

Paraguay
Het rooddoorlopen Paraguay B – 321 – 11

Suriname
Surinaamse jongeren passief? B – 317 – 24

Peru
Outsider Humala kandidaat presidentschap A – 316 – 10
Sociaal fascisme in Peru B – 322 – 23

Uruguay
Ruim anderhalf jaar linkse regering A – 323 – 14 (L)

Venezuela
De Bolivariaanse revolutie wijst de weg R – 316 – 4
Wijk ’23 de Enero’ in Caracas B – 319 – 25
Middenklasse ziet niets in Chávez R – 322 – 19
Onduidelijkheid in Venezuela B – 323 – 29

Abonnee in de schijnwerper
Lucien Lahaye 316 – 22
Inge Ribbert 317 – 13
Richard van Kooij 318 – 13
Marije van Duijn 319 – 9
Gerrit Linssen 320 – 9
Rig Mutschler 321 – 9
Idelma Cruden 322 – 21
Ana-Maria Ackermans 323 – 9

Boeken
Wim Hoogbergen en Dirk Kruijt, De oorlog van de sergeanten 316 – 28
Louis de Bernières, Het lastige kroost van Kardinaal Guzman 317 – 28
Ricardo Vargas Meza, Narcotráfico, guerra y política antidrogas 318 – 27
Gioconda Belli, Het geheim van de verleiding 318 – 28
Marcel Bayer, Brazilië 319 – 19
Laura Esquivel, Malinche 319 – 29
Angie Cruz, Let it rain coffee 320 – 33 (DR)
Jan Brokken, Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin 320 – 36
Henna Goudzand Nahar, Hele dagen in de regen 320 – 37
Jorge Volpi, Het einde van de waanzin 321 – 26
Mario Vargas Llosa, Het ongrijpbare meisje 321 – 28
Peter Robb, Een dood in Brazilië 322 – 26
Ena Lucía Portela, Honderd flessen op een muur 322 – 29
Antonio Skármeta, De dans van Victoria 323 – 34 ,br> Pablo Simonetti, Moeder die in de hemelen zijt 323 – 36
Ignacio Ramonet, Fidel Castro: Biografía a dos veces 323 – 37

Column
Mercantilisering van het geloof 316 – 30
Iconen 317 – 30
Ernesto, Fidel en Ernest 318 – 30
Hekken en muren 319 – 30
Curaçao & Venezuela 320 – 38
Inka Cola en lamavlees 321 – 30
Belgische wapens in verkeerde handen 322 – 30
Links feest 323 – 16 (L)

Film Habana Blues en Cinema, aspirins and vultures 317 – 25

Muziek
Salsa Celtica uit Schotland 317 – 29
Ot Azoj uit Amsterdam 318 – 25
Juanes uit Colombia 316 – 25
Mexicaanse protestmuziek in Amerika 318 – 29
Tussen Bachata en Merengue 320 – 18 (DR)
De nieuwe tango herovert de wereld 321 – 29
Verboden liederen in Colombia 323 – 30
Platenlabel Fania toonaangevend 323 – 31

Recepten
Frango assado uit Brazilië 316 – 29
Surpresa de banana uit Brazilië 317 – 29
Pé de muleque uit Brazilië 318 – 29
Biefstuk op de barbecue 319 – 28
Sancocho: Dominicaanse stoofpot 320 – 17 (DR)
Kafta uit Brazilië 321 – 22
Sopa verde-amarela uit Brazilië 322 – 14
Kerstrijst uit Brazilië 323 – 38


Standplaats Mera, Ecuador  Frank Weijand
Rocky

In deze rubriek geven correspondenten van LA Chispa een kijkje in hun ‘standplaats’. Op persoonlijke wijze vertellen ze over mensen die ze ontmoeten, een voorval dat ze meemaken of een plek die ze bezoeken.

Je bent nog jong en naïef genoeg om je avontuurlijkheid en energie om te willen zetten in iets dat de wereld wellicht een stukje beter maakt. Daarom start je met enkele zielsverwanten een dierenopvang in de Ecuadoriaanse jungle. Daar lees je in La Chispa de rubriek Standplaats die over corruptie gaat. Zelf wil je een onderwerp vinden dat juist de schoonheid van het alledaagse leven beschrijft. Want daarom houd je zo van dit continent.


Abonnee in de schijnwerper  Maja Haanskorf
De 'chispa' van Wiebke Pittlik

Ze herinnert zich nog goed haar eerste reis naar Latijns-Amerika. “Zou ik daar wel tandpasta kunnen krijgen, vroeg ik mij af”, vertelt Wiebke Pittlik. Inmiddels heeft het continent de journaliste in haar greep gekregen.

Het is bij Wiebke Pittlik (32) uit Utrecht gegaan zoals bij veel mensen het geval is, meent ze. “Met een vriendin sprak ik af om eens een keer op reis te gaan. Van Latijns-Amerika wist ik niets af. Niet eens of ik daar tandpasta kon krijgen.”


Chispitas

Vroeger was Latijns-Amerika een ver en onbekend continent. Maar tegenwoordig kun je in de Hollandse polder salsadansen, Mexicaanse taco’s happen en religieuze snuisterijen uit Bolivia kopen. In bioscopen draaien latino-films, reisbureaus brengen je naar iedere uithoek op het continent en talloze organisaties steunen plaatselijke projecten, van een weeshuis tot een radiozender. Hoe onderscheid je het kaf van het koren? LA Chispa neemt de proef op de som en deelt ‘chispitas’ uit.

Creools: Caribische Lekkernijen *** Hinthamerstraat 134b, Den Bosch, 073-6136164 Sinds april vorig jaar is er een afhaalrestaurant bij gekomen in Den Bosch. Daar vind je geen tjap tjoy, quattro stagione of shoarma op het menu. Bij Creools: Caribische Lekkernijen heb je creools getinte happen en schotels. De menukaart oogt exotisch: van de traditionele Surinaamse roti, Jamaicaanse Rice & Beans met lamsvleesmassala tot spannende zoete Antilliaanse Johnny Cakes met hartig beleg, en baras, gefrituurde peulvruchtensnacks, met bijvoorbeeld pittige rode Madam Jeanettesaus.


Echar chispas Willem Bos
Venezuela

De interessante special over links elan in Latijns-Amerika (#323) wordt ontsierd door de manier waarop aandacht is besteed aan de situatie in Venezuela. In het stukje over Venezuela lezen we:‘De regering ligt onder vuur door een groeiende maar sterk verdeelde oppositie’ en ‘De participatieve democratie die Chávez hoog in het vaandel heeft staan is tanende, gezien de politieke apathie die in het land heerst.’

Boude uitspraken die niet op feiten zijn gebaseerd. Bij de presidentsverkiezingen afgelopen december won Chávez met grote overmacht (63 procent van de uitgebrachte stemmen bij een opkomst van 75 procent van de kiesgerechtigden). Alle internationale waarnemers erkenden het eerlijke en transparante karakter van deze verkiezingen. Zelfs oppositiekandidaat Manuel Rosales gaf zijn nederlaag toe.