Staatspartij’ na 12 jaar wederom aan de macht

Na twaalf teleurstellende jaren onder PAN (Partido Acción Nacional) hebben de Mexicanen grote behoefte aan orde en veiligheid. De Mexicanen vragen om een harde aanpak tegen drugsoorlogen en armoede en hebben daarom hun hoop gericht op de PRI. Hoewel de partij wordt geassocieerd met corruptie, fraude en ondemocratische politiek belooft de partij de drugskartels en heersende werkloosheid aan te pakken. Een strijd die de heersende partij PAN niet heeft kunnen winnen.

Mexico is een staat waarin de regering, evenals in Guatemala een uitzichtloze oorlog tegen drugskartels voert. Daarnaast is er sprake van sociale chaos en een stagnerende economie. De belofte tot de uitbreiding van het federale politieapparaat, de opbouw van een nationaal sociaal-zekerheidssysteem en de strijd voor economische stabiliteit maakt dan ook dat Peña de kans krijgt Mexico te vertegenwoordigen. Uit de tellingen komt naar voren dat 63,3% van de Mexicanen is gaan kiezen en dat maar liefst 38,2% van de kiezers voor de PRI gekozen heeft. 

Verkiezingsfraude en sociaal protest

Direct na de verkiezingen heeft Obrador zijn twijfel over de transparantie van de verkiezingen geuit. Hoewel Leonardo Valdés, president van de IFE (Instituto Federal Electoral Mexicano), uitdraagt dat dit de meest gecontroleerde verkiezingen tot nu toe zijn, bestaat hier serieuze twijfel over. Evenals in 2006, toen Obrador ook als tweede eindigde, wordt Peña weer niet zomaar erkend. Gesteund door sociale groepen claimt Obrador dat er op grote schaal onregelmatigheden hebben plaatsgevonden. 

Een belangrijke stem binnen dit protest komt van de sociale actiegroep is #YoSoy132 (Ik ben 132). Het is een protestbeweging ontstaan als reactie op de campagne van Peña op een Ibero Amerikaanse universiteit in Mexico Stad. Veel studenten hebben openlijk hun positie in contra de toenmalige presidentskandidaat uitgesproken. Zij verwezen naar de dood van twee inwoners tijdens de rellen van Atenco in 2006. Peña was toentertijd gouverneur. Op het moment dat Peña in de media naar voren bracht dat de protesterende studenten in zijn campagne periode geen echte studenten waren, is #YoSoy132 ontstaan. Gewapend met studentenkaarten hebben 131 studenten een video op YouTube gezet in reactie op de beschuldigingen van Peña. Uit solidariteit hebben veel mensen hierop gereageerd met de tekst ‘ik ben de 132e student’, aldus #YoSoy132.

Onder meer gebaseerd op de 1000 onregelmatigheden die #YoSoy132 na een surveillance op verschillende stembureaus naar voren bracht, heeft Obrador om een hertelling van de stemmen gevraagd. De uitkomst van de gedeelde tweede telling heeft alleen geen andere uitkomst gebracht; Peña staat nog steeds met 38,2% boven Obrador met 31,6% stemmen. Obrador, die voor de verkiezingen Peña al van vuil spel beschuldigde, blijft echter volhouden dat de PRI schuldig is aan verkiezingsfraude.

Obrador beschuldigt de PRI ervan minstens vijf miljoen stemmen te hebben gekocht. De PRI zou elektronische telefoonkaarten, bonussen in supermarkten en constructiematerialen cadeau hebben gedaan op hun moment dat kiezers voor hen zouden kiezen. Iedere gouverneur zou daarnaast een quota aan stemmen hebben moeten kopen. Obrador’s Movimiento Progresista zegt bovendien dat voor de financiering van de campagne van Peña de georganiseerde misdaad is ingezet en dat er ruim 260 miljoen euro is uitgegeven voor de campagne terwijl slechts 20,8 miljoen wettelijk is toegestaan. Obrador vind wederom steun bij de sociale actiegroepen die zich onder meer bij het hoofdkantoor van de Mexicaanse televisie zijn gaan beklagen over de onvoorwaardelijke en manipulatieve steun aan Peña’s campagne. In de internationale media wordt zelfs gesuggereerd dat Peña speciale contracten heeft afgesloten met het dominante televisienetwerk Televisia in Mexico ter promotie van zijn campagne. 

De grootste Spaanstalige televisiezender Televisia ontkent alle aantijgingen, evenals PRI woordvoerder Pedro Joaquín Coldwell en Peña. Televisia gaat niet in op de beschuldigingen en claimt dat zij voor alle politieke partijen evenveel campagne heeft gevoerd. Coldwell en Peña beschuldigen op hun beurt juist Obrador van een niet legale financiering van zijn eigen campagne. Hij zou hiervoor publiek geld hebben gebruikt. Obrador zou volgens hen vooral een slechte verliezer zijn. 

Verkiezingsspook?

Duidelijk mag zijn dat de verkiezingsuitslag door Obrador en door sociale groepen niet zomaar is aangenomen. Hoewel het een herhaling van de postelectorale periode in 2006 lijkt, zetten de beschuldigingen wel aan tot denken. Daarnaast is het opvallend dat al voor de verkiezingsperiode 70% van de Mexicanen haar twijfel over de zuiverheid van de verkiezingen heeft uitgesproken. Zoals het er echter uitziet zal Peña gewoon als de nieuwe president van Mexico aantreden. De vraag blijf wel of de Mexicanen bewust voor de PRI als staatspartij hebben gekozen of dat er meer waar is van Obradors verkiezingsspook dan Peña lief is?