VOORSTELLEN VOOR BEHOUD SOCIALE INSTELLINGEN IN AMSTERDAM

Op 19 januari 2002 heeft in het Mozeshuis te Amsterdam een  druk bezocht debat plaatsgevonden met de titel 'sociale huren voor  sociale instellingen'. Dit debat was georganiseerd door Vereniging de  Vrije Ruimte in samenwerking met het Fort van Sjakoo en het Latijns  Amerika Centrum. Aanleiding lag in de enorme huurverhogingen  waardoor veel sociale instellingen uit Amsterdam weggedrukt worden. Het doel van de bijeenkomst was om met verschillende partijen de eenzijdigheid van de binnenstad te doorbreken.

hieronder een fotoverslag van het debat
klik op de foto's om geluidsfragmenten van de sprekers te horen

met dank aan Radio 100 voor de geluidsopnames

Vincent de Jong - Vrije Ruimte 14 min.	Edo Arnoldussen - Directeur Grondbedrijf Amsterdam - 19 min.
Sebastiaan Jacobs  Stedebouwkundige werkzaam voor de gemeente Amsterdam - 10 min.	John Goring - Fractievoorzitter  VVD Amsterdam - 1 min.
Guido Frankfurter - Lijsttrekker D66 Amsterdam binnenstad - 1 min.	Peter Paschenegger - voorzitter Wijkcentrum D'Oude Stadt Amsterdam - 2 min.
Els Iping - Lijsttrekker PvdA Amsterdam binnenstad	Jaap Draaisma - Vrije Ruimte 12 min.
Ruud Grondel - Raadslid Groen Links Amsterdam - 12 min.	Ruud Dwars - Beleidsadviseur bij de Kamer van Koophandel Amsterdam- 5 min.
Jurgen Hoogendoorn - lid Project- groep Broedplaatsen - 3 min.	Gerard Anderiesen - Directeur Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties - 10 min.
Carolien - Wilhelmina	Eric van Kaam - Rayonmanager Woningbedrijf Amsterdam
Map van der Wilden - Latijns Amerika Centrum	Hansje Kalt - fractievoorzitter Amsterdam Anders/De Groenen

Aanwezig waren wijkcentra, gemeenteraadsleden, wethouder Stadig, de Kamer van Koophandel, het MKB, woningcorporaties, ambtenaren en belangstellenden.
Opvallend was dat alle aanwezige partijen de ernst van de problematiek erkennen. Men onderschreef de stelling dat de diversiteit, de creativiteit en de toegankelijkheid van de stad in gevaar zijn. En dat er nu maatregelen nodig zijn.

- De directeur van het Gemeentelijk Grondbedrijf, de heer Arnoldussen, gaf als mogelijke oplossing om panden in de binnenstad uit de markt te halen door ze als gemeente aan te kopen voor sociale instellingen. Tevens deed hij de suggestie om voor sociaal maatschappelijke  functies lagere grondprijzen vast te leggen in overleg met corporaties en vastgoedeigenaren. - De heer Dwars (Kamer van Koophandel) stelde voor om samen met de gemeente de grote vastgoedeigenaren aan te 
spreken op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid voor de stad. Hij noemde de huidige ontwikkelingen de dood in de pot voor de stad. - Het Woningbedrijf Amsterdam deed bovendien het voorstel aan boekhandel Fort van Sjakoo om het vastgelopen huurconflict open te breken en te gaan onderhandelen over een nieuwe huurprijs.

Op initiatief van De Vrije Ruimte en voormalig wethouder  Grondel (Groen Links) is een werkgroep ingesteld die voorstellen gaat uitwerken voor huurprijsregels voor sociale functies zoals sport, ideeele instellingen en culturele instellingen. Diverse partijen (Kamer van Koophandel, wijkcentra, etc.) nemen deel aan deze werkgroep en zullen het resultaat aan de gemeenteraad aanbieden. Op 14 februari as. organiseren de wijkcentra van de binnenstad een vervolg op  dit debat in de Mozes- en Aaronkerk met de titel "Binnenstad  Sociaal?".

Verslag debat “Sociale huren voor sociale instellingen” 

Op 19 januari 2002 heeft in het Mozeshuis te Amsterdam een druk bezocht debat plaatsgevonden met de titel 'sociale huren voor sociale instellingen'. Dit debat was georganiseerd door Vereniging de Vrije Ruimte in samenwerking met het Fort van Sjakoo en het Latijns Amerika Centrum. Aanleiding lag in de enorme huurverhogingen waardoor veel sociale instellingen uit Amsterdam weggedrukt worden. Het doel van de bijeenkomst was om met verschillende partijen de eenzijdigheid van de binnenstad te doorbreken. 

Voorzitter was Eise Kalk van het IPP, die in zijn inleiding nog 
vermelde dat ook het IPP bedreigd wordt door huurverhoging. 
Doel van het debat was te zoeken naar oplossingen en vooral 
ook op welke verschillende terreinen er naar oplossingen 
gezocht moet worden. 

Voor de pauze zijn achtereenvolgens aan het woord gekomen: 
Vincent van De Vrije Ruimte, Edo Arnoldussen, directeur van 
het Grondbedrijf en Sebastiaan Jacobs, werkend als 
stedenbouwkundige bij de gemeente, maar hier aanwezig op 
persoonlijke titel. 
 

Sociale huren voor sociale instellingen

Op zaterdag 19 januari organiseren wij, Vereniging De Vrije Ruimte samen met het Fort van Sjakoo en het Latijns Amerika Centrum, een debat in het Mozeshuis over de negatieve effecten van de vrije marktwerking voor Amsterdam en de alternatieven daarvoor. 
Aanleiding is de enorme stijging van de huur- en koopprijzen in Amsterdam van de afgelopen jaren die tot gevolg hebben dat veel instellingen uit de stad verdwenen zijn. 

Bekende vrijplaatsen als de Silo, Vrieshuis Amerika en de Kalenderpanden moesten wijken voor het grote geld. Maar niet alleen vrijplaatsen worden het slachtoffer van de onroerend goedmarkt, de "marktconforme huren", ook tal van kleinschalig-economische functies (de slager en de ijzerwarenwinkel), sportieve (het Max Euwe schaakcentrum), culturele (filmhuis Desmet - inmiddels weg, Galerie De Appel - tijdelijke oplossing), ideële (Fort van Sjakoo) en politieke (Latijns Amerika Centrum -LAC) clubs worden in hun voortbestaan bedreigd. 

Amsterdam voor de meest biedende
De marktprijzen drukken alle instellingen uit de stad die de hoge huur niet kunnen opbrengen. Wat er voor in de plaats komt moet een enorme omzet draaien en is dus gericht op de massa en het massatoerisme of op de rijke elite. 
Weg menging van sjiek en sjofel, van duur en goedkoop; weg mogelijkheden voor experiment, voor risiko, voor afwijking, voor innovatie. 

Incidenteel
Het gemeentelijk broedplaatsenbeleid probeert, als reactie op de kaalslag door de vrije markt, met subsidies betaalbare woonwerkruimten te behouden en te scheppen. Soms lukt dat, zoals bij de Plantage Doklaan en de Filmacademie (want die waren gekraakt). maar door de hoge prijzen lukt het tot op heden niet panden "op de markt" te kopen. 
Maar met subsidies los je het probleem van de onbetaalbare ruimten nooit echt op. Door de marktwerking verdwijnt er meer dan je ooit met subsidie kunt behouden of toevoegen. 
Zolang de algemene verdringing verder gaat kun je met subsidie slechts incidenteel nog wat redden. Erger nog: de gemeente is afhankelijk van die hoge (onroerend goed) opbrengsten want daar haalt ze haar geld vandaan om de subsidie te kunnen geven. 

Structureel
Daarom stellen wij: het roer moet om, er moet een structurele aanpak komen die uitgaat van het terugdringen van de vrije marktprijzen. Dat kan door sociale instellingen 'uit de markt" te halen. Ons grote voorbeeld is de sociale huursector in Nederland. Zoals voor de sociale huurwoningen al sinds jaar en dag de grondprijzen en huurprijzen niet afhankelijk zijn van de vrije markt maar politiek worden vastgesteld, zo moet dit ook voor sociale instellingen ook kunnen. Recent hebben de huisartsen een lagere grondprijsvaststelling door de gemeente Amsterdam bereikt. 

Succesvolle kraakacties en huuracties zijn de meest directe vormen om betaalbare ruimten te bereiken. Maar eigenaren van grond en panden, zoals het gemeentelijk Grondbedrijf, woningcorporaties, onderwijsinstellingen (universiteiten en hogescholen), grote beleggers en onroerend goedeigenaren hebben ook een eigen verantwoordelijkheid voor de stad en moeten gedwongen worden die waar te maken. 
De gemeente Amsterdam kan hierin door het vaststellen van bestemmingsplannen, grondprijsbeleid en afspraken met bijv. corporaties een belangrijke rol spelen. Tevens zouden corporaties en andere vastgoed eigenaren in het kader van "maatschappelijk verantwoord ondernemen" aan moeten geven hoeveel panden zij structureel voor sociale huren aan sociale instellingen hebben verhuurd. 

Natuurlijk is de ene "sociale instelling" de andere niet. Het gaat om ongelijksoortige functies als een huisartsenpraktijk, een ideële boekwinkel, een crèche, solidariteitscomité, politieke organisatie, sportvereniging, buurtcentrum, theater, cultuurhistorische vereniging en tal van vrijwilligersorganisaties, die met elkaar gemeen hebben dat hun sociale betekenis veel belangrijker is dan hun commerciële en dat zij de huren niet meer kunnen opbrengen. . 
Het is van belang dat ze verspreid over de stad zitten en niet uit de dure delen worden verbannen. Over deze menging van functies zouden per sector en per stadsdeel afspraken gemaakt moeten worden. 
Voor kleinschalige commerciële winkels en bedrijven met een beperkt winstoogmerk moet wellicht iets soortgelijks geregeld worden, want ook zij verdwijnen nu rap uit diverse buurten.

Marktconforme huren waren het afgelopen decennium heilig. Tornen aan de vrije marktwerking werd als vloeken in de kerk gezien. De acties naar aanleiding van de huurverhoging voor boekhandel Het Fort van Sjakoo vielen niet in goede aarde bij de directeur van het Woningbedrijf Amsterdam. Zij hebben er wel toe bijgedragen dat de aandacht op de negatieve effecten van "marktconforme huren" is gevestigd. Nu de gevolgen hiervan voor de stad Amsterdam steeds duidelijker worden is het tijd om de vrije marktwerking te doorbreken. Om dat te bereiken zal er nog heel wat meer actie en debat nodig zijn. Vereniging De Vrije Ruimte werkt daar, samen met onder meer het Fort van Sjakoo en het Latijns Amerika Centrum, aan.

Jaap Draaisma / De Vrije Ruimte
Amsterdam