Geen
Oorlog - No a la Guerra
Welke Westerse Waarden?, door Peter Gelauff*
Welke
Westerse Waarden?
‘De
vrijheid is aangevallen’, ‘onze beschaving is de oorlog verklaard’.
Het ligt in de rede dat de Noordamerikaanse leiders grote woorden spraken na
de verpletterende aanslagen op de financiële en politieke hoofdsteden van
hun land. Woorden die bij alle verbijstering de omvang van de klap moesten
proberen te duiden. Én woorden die zowel de eigen Amerikaanse burgers als
alle potentiële bondgenoten in het buitenland van meet af aan duidelijk
moesten maken, dat niemand in de komende wraakcampagne aan de kant kon
blijven staan. De wezenlijke waarden van onze beschaving, de vrijheid, de
democratie liggen onder vuur. Wie daarvoor niet bereid is de wapens op te
nemen, hoort bij de vijand van onze beschaving. ‘Wie niet voor ons is, is
voor de terroristen.’
Maar wat
wordt daar nou eigenlijk mee bedoeld, met beschaving, met veiligheid, met
vrijheid en democratie? Wat bedoelen met name zij daar nou mee, die die
grote woorden spreken? Misschien geeft hun voordracht van John D. Negroponte
voor de post van VS-ambassadeur bij de VN daarvoor een indicatie. De
Commissie Buitenland van de Amerikaanse Senaat had haar instemming met de
presidentiële voordracht onder druk van de Democratische leden al vanaf 14
mei j.l. aangehouden en afhankelijk gesteld van een diepgaand onderzoek naar
het CV van deze carrièrediplomaat. De ramp in New York en Washington heeft
die beslissing nu geforceerd en de serieuze bedenkingen van democratische
zijde in feite overruled. ‘s Werelds supermacht zal, als het aan president
Bush en aan de commissie van de Senaat ligt, bij de VN vertegenwoordigd
worden door een man die in zijn 35-jarige diplomatieke loopbaan steeds de
Kissingerdoctrine heeft gehuldigd dat vrijheid, democratie en respect voor
de mensenrechten wel het hoogste goed zijn voor de VS, maar niet
noodzakelijkerwijs voor de landen waar de VS haar belangen in het geding
ziet. Integendeel.
In het
septembernummer van The New York Review of Books gaat de
onderzoeksjournalist Stephen Kinzer onder de titel ‘Onze man in
Honduras’ in op het optreden van Negroponte tijdens zijn jaren als
ambassadeur in Honduras van 1981 tot 1985
(www.nybooks.com/articles/14485).
Uit de verslagen die de oud-ambassadeur naar zijn superieuren stuurde komt
een beeld naar boven van een land ‘zo rustig als Scandinavië’ waar geen
moordlustige generaals huisden, geen doodseskaders, geen politieke
gevangenen, geen clandestiene gevangenissen of begraafplaatsen. Zijn
voorganger had totaal tegengestelde berichten naar Washington gestuurd, maar
omdat zoveel eerlijkheid de regering van Bush sr. helemaal niet uitkwam werd
hij nog geen jaar na zijn aantreden alweer teruggeroepen en vervangen door
Negroponte.
Zoals de
haar omringende landen verkeerde Honduras aan het eind van de jaren ’70
sociaal-economisch in een diep dal. Het grote verschil met de buren was, dat
het er relatief rustig was en dat er geen groot sociaal conflict werd
uitgevochten. Het leger speelde weliswaar een belangrijke rol in het
nationale leven, had zelfs in het verleden meermalen de regering naar zich
toegetrokken zoals in de tijd waarover we nu praten, maar het trad vele
malen gematigder op dan de meeste Latijnsamerikaanse dictaturen uit die
periode. Dat alles veranderde op het moment dat de VS eind jaren ’70
besloten de Sandinistische revolutie in Honduras’ buurland Nicaragua met
een ‘contra’-revolutie te bestrijden en hun steun aan de oorlog van de
militaire leiders van El Salvador en Guatemala tegen de linkse
guerrillabewegingen te intensiveren. Honduras werd één grote militaire
basis van de VS, militaire vliegvelden en bevoorradingsbases werden
aangelegd, Amerikaanse inlichtingenofficieren trainden Hondurese militairen
in ondervragingstechnieken, de militaire hulp werd verhoogd van US$ 4
miljoen tot US$ 77 miljoen.
Toen was
het ook gedaan met de binnenlandse rust. Boeren die zich verzetten tegen de
onteigening van hun land voor de militaire operaties, vakbondsleiders,
dissidente politici, in steeds grotere getale kregen ze te maken met
kidnapping, martelingen, verdwijning en executie. Een belangrijk aandeel in
die onderdrukking kwam voor rekening van het berucht Bataljon 3-16 dat was
opgericht als resultaat van een ‘Strategisch Militair Seminar’ tussen
Hondurese en Noordamerikaanse militairen.
De
Amerikaanse volksvertegenwoordiging had de toestemming voor deze oorlog
geweigerd, dus was de regering er alles aan gelegen de schijn hoog te houden
dat er niets aan de hand was. En als er al wat aan de hand was, dat de
Amerikanen daar dan niets mee te maken hadden. Negroponte was de man die
ervoor zorgde dat het thuisfront de meest zonnige berichten kreeg over de
toestand in Honduras. In de jaren ‘90 gedeclassificeerde geheime
documenten van de CIA en van het Foreign Office leveren het ene na het
andere bewijs van de vuile oorlog die de VS in Honduras ontketend heeft om
de dictaturen van El Salvador en Guatemala te kunnen steunen en de regering
van de Sandinisten omver te werpen. In de hoorzittingen die gehouden werden
n.a.v. zijn voordracht als ambassadeur van de regering van Bush jr. voor de
VN, vertelt Negroponte echter ook nu nog dat de VS indertijd de vrijheid en
de democratie in Honduras tegen de subversie van de omringende landen hebben
verdedigd en dat hem nooit ook maar iets bekend is geweest van ontvoeringen,
martelingen of executies.
Door
Negroponte voor te dragen en tegelijkertijd een aantal andere hard-liners
uit die tijd in ere te herstellen heeft de Bush-regering, lang voordat
ook maar iemand de nachtmerrie van de terroristische aanslagen op het World
Trade Center en op het Pentagon kon voorzien, haar interpretatie van
mensenrechten, vrijheid en democratie duidelijk gemaakt. Alleen al in Midden
Amerika hebben eind jaren ’70 begin jaren ’80 honderdduizenden mensen,
voornamelijk arme boeren en indianen, het leven gelaten omdat ze daar anders
over dachten. Of er niets mee te maken hadden. Nu staat sinds 11 september
2001 iederéén die het beeld van vrijheid en democratie dat de
regering-Bush voor ogen staat niet deelt, aan de verkeerde kant van de lijn.
Waaronder schrijver dezes. Waarvan akte.
* Lid
Overleggroep tegen de Straffeloosheid in Latijns Amerika
|
