Solidariteitskomitee Mexico
opgeheven sinds maart 1998, disuelto desde Marzo de 1998


Chronologie van gebeurtenissen in Mexico en Chiapas
van 1 April 1998 tot en met 30 April 1998
  

Afkortingen tussen haakjes achter de plaatsnamen verwijzen naar de namen van de volgende Mexicaanse deelstaten:
(BC)= Baja California
(Ch)= Chihuahua
(Chia)= Chiapas
(Gu)= Guerrero
(Jal)= Jalisco
(Me)= Estado de México
(Mo)= Morelos
(NL)= Nueva León
(Oa)= Oaxaca
(Pue)= Puebla
(Que)= Querétaro
(SLP)= San Luis Potosi
(Ta)= Tabasco
(Ver)= Veracruz



APRIL 1998

1 april De bemiddelingscommissie CONAI zegt een geplande ontmoeting met regeringsonderhandelaar Emilio Rabasa Gamboa af. Dit is het antwoord van de CONAI op beschuldegingen van de regering dat de CONAI probeert het conflict in Chiapas te `internationaliseren', door buitenlandse ONG's en regeringen op te roepen tot het uitoefenen van druk op de Mexicaanse regering om het getekende Akkoord van San Andrés uit te voeren. Bovendien zou de CONAI, aldus de regering, door het verwerpen van het voorstel tot Grondwetswijziging van de regering partij kiezen in het conflict. Ondertussen zijn de parlementsfracties van PAN en PRI druk bezig om het presidentiële wetsvoorstel over Indianenrechten en -cultuur te bediscussiëren opdat voor het eind van deze maand de definitieve versie ingediend en aangenomen kan worden.
2 april In Chiapas wordt Julio César Santiago Díaz, een gepensioneerde legergeneraal die de laatste tijd werkzaam was als chef van de deelstaatspolitie, opgepakt. Santiago was tijdens het bloedbad van 22 december 1997, in Acteal (Chia), met een vijftigtal agenten op honderd meter van het dorp verwijderd en greep, gedurende de vijf uur dat het bloedbad duurde, niet in. Hij is opgepakt op beschuldiging van "verontachtzaming van zijn taak".
3 april In het dorp Aguacate, in de regio Las Loxichas (Oa), doet de deelstaatpolitie een inval in het huis van Calixto García López en zijn familie. Zijn huis wordt overhoop gehaald en García wordt vervolgens afgevoerd. Aan het eind van de dag laat de politie weten een confrontatie met een EPR-eenheid te hebben gehad, waarbij "het EPR-lid" García sneuvelt. De zoveelste standrechtelijke executie in deze streek, wiens bewoners er door de politie van verdacht worden grote sympathie voor het EPR te hebben.
In een buitenwijk van San Cristóbal de las Casas (Chia) wordt een wethouder van de PRI-gezinde gemeente San Juan Chamula aangehouden, die een aantal granaten en geweren in zijn bezit heeft. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor het opbouwen van een wapenarsenaal door de PRI-isten in die gemeente, met de bedoeling op termijn alle protestanten (in grote meerderheid ook PRD-aanhangers), het dorp uit te kunnen gooien. In San Juan Chamula zijn al jarenlang zwaarbewapende doodseskaders actief die nauw samenwerken met de plaatselijke (PRI) overheden. Vijf dagen later zullen meer dan 1.000 soldaten en agenten een grootschalige doorzoekingsoperatie uitvoeren in verschillende wijken aan de noordkant van San Cristóbal.
4 april In de Sierra de Atoyac (Gu) is Epifanio Hernández Vélez weer benoemd tot politiechef. In de jaren zeventig was Hernández verantwoordelijk voor de `verdwijning' van 400 boeren in die streek, in de strijd die de toenmalige regering voerde tegen de boerenguerrillaorganisatie Partido de los Pobres, geleid door Lucio Cabañas Barrientos. Hernández, heeft volgens de lokale PRD, nu als taak de intimidatie van de PRD-aanhang te coördineren.
7 april De boerenorganisatie OCEZ maakt bekend dat lokale caciques in de gemeente Ángel Albino Corzo (Centraal Chiapas), middels door hen onderhouden guardias blancas, Romaldo León Aguilar hebben laten vermoorden en Martín Pérez hebben ontvoerd. Beide zijn lid van de OCEZ. De afgelopen jaren zijn er al 35 leden van de OCEZ, die sympathiseert met het EZLN, vermoord.
De bemiddelingscommissie CONAI maakt bekend dat het Mexicaanse leger sinds het bloedbad in Acteal 28 nieuwe kampementen heeft ingericht, en het aantal gestationeerde soldaten met 5.000 verhoogd heeft, tot 65.000. Die gelegerde troepen hebben de laatste drie maanden 200 operaties uitgevoerd in Zapatista gezinde dorpen. In het rapport van de CONAI wordt tevens melding gemaakt van het feit dat het leger en de presidentiële lijfwacht 4.500 politieagenten in de deelstaat Chiapas zullen gaan trainen in oproer- en opstandsbestrijding. Voor de uitbreiding en verbetering van de bewapening van het politieapparaat zal 60 miljoen pesos (12 miljoen gulden) uitgetrokken worden.
Het EPR laat in een communiqué weten dat het op geen enkele wijze met de overheid in dialoog wil treden. Dit communiqué is het antwoord op de oproep van de PAN-kandidaat voor de gouverneursverkiezingen van dit jaar in de deelstaat Oaxaca. Tevens verdedigt het EPR de terechtstelling in de regio Las Loxichas (Oa) van verraders en overlopers die met de regering zouden zijn gaan samenwerken. Ook verwerpt het EPR de opstelling van de Mexicaanse regering en de politieke partijen PRI en PAN vanwege hun betrokkenheid bij het opstellen van een alternatief wetsvoorstel over Indianenrechten en -cultuur.
10 april Op de 79e herdenkingsdag van de moord in 1917 op boerenleider Emiliano Zapata vinden in heel Mexico demonstraties van Indianen- en boerenorganisaties plaats. Het Congreso Nacional Indígena demonstreert op de zócalo in Mexico-Stad, onder het motto Indiaanse Opstand voor de Vrede tegen het wetsvoorstel van president Zedillo en voor nieuwe landverdeling en herstel van de wettelijke bescherming voor het collectieve grondbezit. Het CNI ondersteunt de eis van het EZLN dat het Akkoord van San Andrés gerespecteerd en uitgevoerd moet worden. Vandaag worden ook een groot aantal autonome gemeenten uitgeroepen in de diverse delen van het land waaronder: Juchitán, San Juan Copala, San Juan Lalana, San Agustín Loxichas, Guevea de Humboldt, in Oaxaca; Zaragoza, Soteapán, Mecayapán, in Veracruz; en Rancho Nuevo de la Democracia, Metlatónoc, Tilapa, Mixtecapa, Potoichán, Chilixtlahuaca, Hueycantenango, Marquelia, Alto Balsas, in Guerrero.
In het dorp Taniperlas wordt door de lokale, Zapatista gezinde, bevolking een autonome gemeente uitgeroepen, die vernoemd wordt naar de Mexicaanse anarchist van begin deze eeuw Ricardo Flores Magón.
11 april Een invasiemacht van 800 leden van politie, leger en vreemdelingenpolitie valt de autonome gemeente Ricardo Flores Magón binnen. Er worden 12 buitenlandse waarnemers aangehouden en direct de volgende dag het land uitgezet met het verbod om nog ooit terug te keren naar Mexico. Eveneens worden er negen inwoners van Taniperlas, waaronder nieuw direct-gekozen bestuurders, op aanwijzing van aldaar wonende PRI-isten opgepakt. Een groot aantal huizen wordt doorzocht. Deze operatie kan duidelijk gezien worden als de ten uitvoer brenging van het nieuwe beleid van de Mexicaanse regering [zie ook 15 febr. '98]. Een aanzienlijke eenheid van het leger slaat zijn kamp op in de `ontmantelde' autonome gemeente, vernield een podium en sloopt en plundert het nieuw gebouwde `gemeentehuis'.
12 april Op de grens van de deelstaten Morelos en Puebla schieten politieagenten vijf boeren dood die op eigen houtje hout aan het kappen zijn. Standrechtelijk executeren is blijkbaar minder papierwerk als een proces verbaal opmaken.
De in Taniperlas opgepakte mensen [zie 11 april '98] worden beschuldigd van "vernieling, lidmaatschap van een criminele organisatie, diefstal, oneigenlijke toeëigening van gezag en verdrijving". Vandaag worden er in Taniperlas nog zeven Zapatista-aanhangers opgepakt. Driehonderd Zapatista-aanhangers die in Taniperlas demonstreren tegen de bezetting van het dorp door militairen en politie, de uitzetting van 12 buitenlanders en de arrestatie van negen dorpsgenoten, worden door de aanwezige militairen en politie met traangas verdreven. De Zapatista gezinde mannelijke bewoners zoeken onderdak in omliggende dorpen nadat leden van het doodseskader Movimiento Indígena Revolucionario Antizapatista (MIRA [Revolutionaire Indiaanse Antizapatistische Beweging]) de PRI-aanhangers in het dorp zijn komen versterken.[chia1304 & 1404.98]
13 april Duizenden aanhangers van het EZLN verzamelen zich in de 38 hoofdplaatsen van de `autonome gemeenten in opstand'. De aanwezigen stellen dat ze hun zelfgekozen gemeentebesturen en de hen ter beschikking staande gebouwen, met lijf en leden zullen verdedigen.
In Suchiate (Chia) maakt zich tijdens een persconferentie een nieuw doodseskader bekend: Grupo Armado Carrancista (GAC [Bewapende Carranzistische Groep]), vernoemd naar de Mexicaanse president die Emiliano Zapata in 1917 liet vermoorden]). Het GAC beweert uit 7.000 bewapende en getrainde mannen te bestaan, die naar eigen zeggen voorheen deel uit maakten van het EZLN, en een eind willen maken aan de activiteiten van de oppositionele boerenorganisatie OPEZ.
14 april Eenheden van het Mexicaanse leger voeren rondom La Realidad (Chia), het `hoofdkwartier van de Zapatistas', patrouilles uit. De hele dag is de dorpsbevolking in verhoogde staat van paraatheid. In het dorp 10 de Abril (Chia) valt een macht van 300 soldaten en agenten binnen. Bewoners die hen proberen tegen te houden worden met traangas en knuppelslagen verdreven. Vervolgens worden één dorpsbewoners en drie Noorse waarnemers opgepakt (die de volgende dag het land uit worden gezet), praktisch alle huizen doorzocht en geplunderd, de medische post wordt kort en klein geslagen en de medicijnen onbruikbaar gemaakt en de coöperatieve winkel wordt helemaal leeggehaald.
15 april De gouverneur van Chiapas, Roberto Albores Guillen, beweert in een interview met buitenlandse journalisten dat er helemaal niet al 38 Zapatista-gezinde `autonome gemeenten' zijn opgericht in zijn deelstaat. Daarnaast stelt hij nog: "We hebben niets tegen buitenlanders - we zijn een zeer gastvrije natie - maar ze moeten zich wel aan de wet houden". 't Is maar hoe je de wet uitlegt.
De Chiapaneekse vreemdelingenpolitie (migra) houdt nu ook buitenlanders aan die ze aantreffen in dorpen "waarvan men kan aannemen dat die geen toeristische waarde hebben". De laatste tijd zijn er zo'n 450 buitenlanders in `niet-toeristische dorpen' aangehouden en ondervraagd, aldus een woordvoerder van de migra. De woordvoerder ontkent dat de migra met een zwarte lijst van ongewenste buitenlanders werkt. Dat is een pertinente leugen. Twee jaar geleden hield de migra al lijsten bij van buitenlanders die zij er van verdacht uit niet toeristische overwegingen in Chiapas te zijn. 17 april De Chiapaneekse boerenorganisatie ARIC-independiente laat in een verklaring weten dat ze zich aansluit bij de bases de apoyo van het EZLN die bij toerbeurt hun autonome gemeentehuizen bewaken [zie ook 13 april '98].
In Putla de Guerrero (Oa) bezetten leden van de onafhankelijke boerenorganisatie Consejo Indígena y Popular de Oaxaca Ricardo Flores Magón (CIPO-RFM [Indianen en Volksraad van Oaxaca RFM]) het gerechtsgebouw en het Openbaar Ministerie. Ze eisen de vrijlating van een aantal leiders van diverse oppositionele organisaties, die zich inzetten voor het oprichten van `Autonome Gemeenten in Opstand', naar het voorbeeld van de Zapatistas in Chiapas. Met grof geweld worden de bezette panden ontruimd, 90 mensen worden opgepakt (waarbij het grootste deel gewond raakt) en er vallen twee doden.
Vier leden van de onafhankelijke basisorganisatie Organización de Pueblos y Colonias de Guerrero (OPCG) worden na 21 maanden gevangenschap vrijgelaten. Zij werden op 6 juli 1996 opgepakt. Vervolgens gefolterd en gedwongen tot het ondertekenen van een bekentenis, waarin ze toegaven EPR-lid te zijn en geld te hebben ontvangen van het PRD-lid van het deelstaatsparlement van Guerrero, Ranferi Hernández Acevedo (die najaar 1997 asiel aanvroeg en kreeg in Frankrijk), om deel te nemen aan de EPR-eenheid die op 28 juni 1996 tijdens de herdenkingsplechtigheid in Aguas Blancas (Gu) het bestaan van het EPR bekend maakte.
19 april In Atoyac (Gu) wordt de PRD-leider Oscar Rivera Leyva midden op straat doodgeschoten door een soldaat in burger.
Ten Noorden van het dorp El Bosque (Chia) wordt een politie-patrouille door onbekenden onder vuur genomen. Één agent komt om het leven. De daders nemen de benen.
De PRD onderhandelt met de PAN over de te volgen strategie met betrekking tot het wetsontwerp van president Zedillo met betrekking tot Indianen Rechten en Cultuur. De PAN wil meewerken aan de totstandkoming van dat wetsontwerp. De PRD heeft tot nu toe gezegd dat het alleen het wetsvoorstel van de bemiddelingscommissie COCOPA, dat anderhalf jaar geleden werd opgesteld (geaccepteerd door het EZLN en verworpen door de regering), aanvaardt. Vandaag zegt de PRD, bij monde van zijn voorzitter López Obrador, dat het mee wil werken aan een politiek akkoord m.b.t. die wetgeving.
COCOPA-leden van de PRD, PAN en PRI maken bekend dat ze de Zapatistische autonome gemeenten in opstand als illegaal aanmerken. Het parallel functioneren naast de officiële gemeentebesturen is in strijd met de Grondwet, verdeelt de gemeenschappen en veroorzaken verhoogde spanning in het gebied. Politici blijven politici en zien duidelijk een bedreiging van hun `legitimiteit' in de opgerichte autonome gemeentebesturen, die buiten de bemoeienis van de politieke partijen om tot stand zijn gekomen. De tijdelijke (PRD-)voorzitter van de COCOPA, Gilberto López y Rivas, daarentegen erkent het bestaansrecht van de autonome gemeenten.
20 april De Duitser Zoren Nagel wordt als `ongewenste vreemdeling' door de Mexicaanse vreemdelingenpolitie op het vliegtuig naar Duitsland gezet. Hij zou "ondersteunende activiteiten voor het EZLN" hebben ondernomen.
Emilio Rabasa Gamboa, regeringsonderhandelaar met het EZLN, verzekert vandaag dat "het beste signaal dat het EZLN kan geven, om zijn bereidheid tot onderhandelen te tonen, het intrekken van de vijf basiseisen voor hervatting van de `dialoog' is en ze op te nemen in de agenda voor de te hervatten dialoog". Eveneens stelt hij dat "de beste wijze waarop het EZLN invloed kan uitoefenen op de (presidents)verkiezingen van 2000, is door zich om te vormen tot politieke partij, omdat het in de situatie waarin het zich momenteel bevindt geen invloed kan uitoefenen". De dagelijkse leiding van het EZLN zwijgt wijselijk al sinds haar laatste communiqué van afgelopen 1 maart. De regering heeft iedere weg tot heropening van de `dialoog' definitief dichtgetimmerd met het wetsvoorstel waarmee ze gekomen is.
22 april De kerkelijke bemiddelingscommissie CONAI laat, via zijn voorzitter bisschop Samuel Ruíz, in een verklaring weten dat ze zich nooit vastgelegd heeft om neutraal te zijn "want men kan niet onverschillig blijven tegenover zoveel onrecht, leugens en niet nagekomen afspraken".
23 april Drieduizend EZLN-aanhangers trekken in een karavaan naar het dorp Taniperlas (Chia) om het vertrek van de aldaar sinds 10 april gelegerde troepen en politie te eisen. Tevens eisen ze de ontmanteling van het doodseskader MIRA [zie ook 12 april '98].
24 april In de gemeenschap Los Platanos (Chia) wordt een PRI-ist door onbekenden doodgeschoten. Zes dagen geleden is ook al een PRI-ist uit dit dorp doodsgeschoten. Als gevolg daarvan heeft een groep van 34 Zapatista-families uit dat dorp zijn toevlucht gezocht in omliggende dorpen. De PRI-aanhangers in Los Platanos bedreigen hen met vuurwapens. Het Mexicaanse Leger probeert vervolgens in het dorp Yuquín, waar een deel van de vluchtelingen zijn toevlucht heeft gezocht, een militair kampement op te richten, wat door de plaatselijke bewoners voorkomen wordt. In de buurt van Los Platanos worden 6 Zapatista-aanhangers (waaronder 2 kinderen) door PRI-isten opgepakt en na ernstige dreigementen overgedragen aan de politie. Vier dagen later worden nog drie Zapatista-gezinde mannen in gijzeling genomen door de PRI-isten.
Regeringsonderhandelaar voor het conflict in Chiapas, Emilio Rabasa Gamboa, stelt voor de CONAI maar op te heffen, "aangezien het zijn convocatieve waarde heeft verloren". De bemiddelende functie zou overgenomen moeten worden door de COSEVER. Dat is de Commissie voor Voortgang en Verificatie, die de uitvoering van het Akkoord van San Andrés had moeten controleren, maar sinds zijn oprichting in december 1996, nooit aan het werk is gegaan, omdat de `dialoog' kort daarna, tot op de dag van vandaag, werd opgeschort [zie januari 1997].
26 april PRI-isten uit 19 Chiapaneekse dorpen, tegen de Guatemalteekse grens aan gelegen, vormen een coalitie en eisen dat de deelstaatsregering optreed tegen de bestuurders van de autonome gemeente in opstand Tierra y Libertad, omdat die zijn eigen wetten zou opleggen aan diegenen die de autonome gemeente niet erkennen (de PRI-isten dus).
Rigoberta Menchú, de Guatemalteekse die in 1992 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg, meent zich ook te moeten bemoeien met de vastgelopen `dialoog' in Chiapas. Met betrekking tot de onbuigzame houding van het EZLN zegt ze: "Het is een fout om te zeggen: er kan geen komma verandert worden aan het Akkoord van San Andrés". Over het presidentiële wetsontwerp meldt ze het volgende: "Dat is van groot belang, met name omdat het de eerste keer is dat een staatshoofd met een voorstel over deze materie komt". Ook de voorstellen van de rechts-oppositionele PAN en de Oaxacaanse gouverneur vindt ze heel belangrijk en doordacht. Over hielen likkerij gesproken [Menchú verbleef jaren als politiek vluchtelinge in Mexico].
27 april Het Ministerie van Binnenlandse Zaken is een strafrechtelijk onderzoek begonnen tegen de kerkelijke mensenrechtenorganisatie Fray Bartolomé de Las Casas. De organisatie wordt ervan beschuldigd buitenlanders waarnemers-accreditaties te verstrekken. Dat klopt. Fray coördineert de bemensing van de waarnemerskampjes in de Zapatista- of gemengdgezinde dorpen in het conflictgebied in Chiapas. Zonder die pasjes (met foto en vingerafdruk en handtekening van bisschop Samuel Ruíz) kun je niet als waarnemer naar een dorp. Het pasjessysteem is bedoeld om de kans op infiltranten/informanten van de regering zo klein mogelijk te houden. Het ministerie meent dat Fray met het uitgeven van deze pasjes, verkapte waarnemersvisa verstrekt, "zich wederrechtelijk overheidsbevoegdheden toeëigend". Duidelijk is dat de Mexicaanse regering op deze wijze de coördinatie van waarnemerskampjes wil frustreren.
Onbekenden openen het vuur op politieagenten die onderweg zijn naar het dorp Los Platanos (Chia), waar ze autopsie op het lijk van de drie dagen geleden doodgeschoten PRI-ist willen uitvoeren. Er vallen één dode en vijf gewonden. De PRI-burgemeester van Los Platanos beschuldigt het EZLN van de aanslag.
In Oaxaca-Stad (Oa) maakt zich een nieuwe gewapende groep bekend. In verschillende delen van de stad verspreiden mensen een communiqué van het Ejército Indígena Revolucionario de Liberación Nacional (EIRLN [Revolutionair Indiaans Leger voor Nationale Bevrijding]). Onder het merkwaardige motto matar o morir [doden of sterven] schrijft het Algemeen Commando van deze groep het volgende: "We zijn het machtsmisbruik, de arrestaties en het onrecht zat. Daarom willen we dat ze [de regering] al onze gevangenen in de hele republiek vrij laat. Niet de bevolking is schuldig, maar de regering, de caciques [bonzen] en de grootgrondbezitters. Wij zijn degenen zonder naam, degenen zonder gezicht, de bezitslozen. We zullen, als het moet, ons leven geven opdat op een dag alles anders zal zijn. Die dag zullen wij niet meer meemaken, daarom maken we ons nu bekend aan de regering, om met die `ratten' af te kunnen rekenen, die alles jatten, die denken dat ze de enigen zijn die tellen op deze wereld, voor wie het volk niet bestaat". De herkomst en ideeën van deze groep, die zegt te strijden voor "democratie en gerechtigheid", zijn verder onbekend. Of de groep banden heeft met het EPR is ook niet bekend. Het zou ook kunnen zijn dat het communiqué uit de koker van de veiligheidsdiensten komt. Over een paar maanden vinden er verkiezingen plaats in Oaxaca. Zo'n `nieuwe groep' is een mooi excuus om de repressie tegen een groot aantal oppositionele groepen en partijen nog verder op te voeren.
28 april President Zedillo bezoekt diverse gemeenten in Chiapas en voert daar een slecht stuk theater op. In een toespraak verwijst hij indirect naar de vastgelopen `dialoog' met het EZLN: "Zij hebben ons gezegd dat ze zeer begaan zijn met het lot van de Indianen, [...] ze zeggen dat ze willen vechten om de levensomstandigheden te verbeteren. Met dat alles kan ik het alleen maar eens zijn. Maar waar ik niet akkoord mee kan gaan [...], is dat deze strijd die zo nobel, humaan en legitiem lijkt, kracht bijgezet wordt met het dreigen met geweld". Dat is weer eens fraai staaltje hypocrisie.
Tijdens het begin van de Vierde Nationale Vergadering van het Indiaans Nationaal Congres (CNI [een platform van Indiaanse organisaties uit heel Mexico, die sympathiseren met het EZLN])in Mexico-Stad, maken bewoners uit het dorp Santiago Tianguistenco (Me) bekend dat ze een autonome gemeente hebben opgericht. Het CNI voert al langer campagne om, in navolging van de Zapatistas, autonome gemeenten op te richten.
30 april Een officier van het Mexicaanse leger wil vandaag blijkbaar de eisen van de Zapatistas een steuntje in de rug geven. In staat van dronkenschap (volgens de legerwoordvoerder) schiet hij, op een basis vlakbij Comitán (Chia), 12 soldaten dood en verwondt er 7.
In Mexico-Stad komt een delegatie van mensenrechtenwaarnemers uit Italië aan. Zij zullen het conflictgebied bezoeken en een rapport over de mensenrechtensituatie opstellen.
Het EPR voert een propaganda-actie uit in Oaxaca-Stad (Oa), verspreidt zijn tijdschrift Insurgente en spuit pro-EPR leuzen op muren.
Samenstelling en vertaling:
ZAPATA, Mexico Nieuwsdienst
Postbus 16578, 1001 RB, Amsterdam
email:resiste@dds.nl
http://www.noticias.nl/prensa/zapata
anti-Copyright, April 1998

Overname aanbevolen, onder vermelding van bron
| zapata | | archief | | nieuws | | links | | mail | | zoek | | index |