|
|
Estamira: poëtische monologen die blijven slepen
IDFA vooraf (1)
Korrelige zwart-witbeelden, vervormde muziek, zwevende beelden… De opening van de Braziliaanse documentaire Estamira zet een zware, eenzame sfeer neer. Het regiedebuut van de van oorsprong fotojournalist Marcos Prado (1962) heeft een interessant uitgangspunt: het leven van een schizofrene vrouw op een vuilnisbelt in Rio de Janeiro.
De 63-jarige dakloze vrouw naar wie de documentaire Estamira vernoemd is, trakteert de kijker op een reeks monologen. Ze vertelt hoe ze de wereld om zich heen ziet. Vaak onsamenhangend, soms bijna angstaanjagend. Ze woont op de vuilnisbelt in Campo Grande, Rio de Janeiro. Haar schizofrenie kwelt haar, maar op de vuilnisbelt is zij thuis. Al zo’n twintig jaar overleeft zij daar – en zij lijkt tevreden.
De sfeer die de beelden uitademen is zwaar maar niet deprimerend. Het levensverhaal van Estamira is er een van moeilijkheden. Seksueel misbruik op jonge leeftijd en een verkrachting op oudere leeftijd zorgden ervoor dat zij haar geloof verloor. Gaf ze zich vroeger volledig over aan ‘de wil van God’, nu mag er in haar bijzijn niet gesproken worden over religie. De woede die zij koestert jegens gelovigen en het geloof is overduidelijk. Als ze bij haar broer op bezoek gaat, een fanatieke gelovige, loopt dat steevast uit op een heftige woordenwisseling. De toon van al haar monologen is bevlogen; vrijwel alle beelden zijn doorspekt van heftige emoties.
Fragiele, rustige momenten komen amper voor. Als Estamira haar dochter bezoekt, die inmiddels een tiener is, zien we ze tegen elkaar aan kruipen en tot rust komen. Samen een ‘gewoon’ leven leiden is niet mogelijk, dus moeten ze elkaar missen. Dochterlief kijkt met weemoed terug op de periode dat zij als klein meisje met haar moeder mee zwierf. Ze herinnert zich hoe fijn het was zo dicht bij haar moeder te zijn, maar realiseert zich dat ze beter af zijn – zo gescheiden van elkaar.
In de film worden verschillende beeldstijlen afgewisseld. De monologen van de dakloze vrouw zijn veelal in kleur, met als centraal middelpunt haar uitdrukkingsvolle gezicht en druk gebarende armen. Als ze op bezoek is bij haar familie zien we een realistische weergave, meer de klassieke documentairestijl. En door de hele film verweven zien we intermezzo’s: zwart-witbeelden van de vuilnisbelt, bulldozers, afvalverzamelende mensen, slapende daklozen.
Hoewel beelden, sfeer en verhaal erg boeien, is de documentaire veel en veel te lang. De woordkeuze van Estamira is schitterend, bij vlagen bijna poëtisch. Maar binnen een uur is de strekking van haar betoog duidelijk (voor zover die als duidelijk te bestempelen valt). Prado vervalt in een haast eindeloze herhaling van beelden, uitspraken en camerastandpunten. Wat het eerste uur nog fascinerend is, wordt het tweede uur irritant. Op het International Film Festival in Miami en het Filmfestival voor Mensenrechten in Neurenberg ontving Marcos Prado prijzen voor de beste cinematografie. De Duitsers betitelden hem als ‘meester in de cinematografische taal’. Heb je rustig de tijd? Ga dan heerlijk naar het IDFA en zuig de beelden op die Prado je voorschotelt. Maar kijk niet op als je na een uur de neiging krijgt eens diep te zuchten.
ESTAMIRA
Brazilië, 2004
kleur / zwartwit, 35mm, 121 min.
Regie: Marcos Prado
Te zien tijdens het IDFA:
11/25/2005, 10:00, Filmmuseum Vondelpark 2 (regular)
12/2/2005, 15:30, Cinerama 1 (regular)
12/3/2005, 15:00, Filmmuseum Vondelpark 1 (regular)
Volledige IDFA programma
|
|
|
|
|
|
